បរទេស ៖ នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី២១នេះមនុស្សជាច្រើនសុទ្ធតែបានឃើញរួចមកហើយនូវសង្គ្រាមរវាងប្រទេស និងប្រទេស ដូចជា សង្គ្រាមនៅយេមែន ដែលចាប់ផ្តើមកាលពីឆ្នាំ២០១៤ ដែលមានការចូលរួម និងពាក់ព័ន្ធដោយក្រុមហ៊ូទី គាំទ្រដោយអ៊ីរ៉ង់, សង្គ្រាមនៅស៊ីរី និងអាហ្គានីស្ថាន ហើយចុងក្រោយនេះនៅអ៊ុយក្រែនជាមួយនឹងរុស្ស៊ី។ ជម្លោះដោយយោធាទាំងនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថា ជាសង្គ្រាមបែបកូនកាត់ ( Proxy War ) ហើយទម្រង់សង្គ្រាមប្រភេទបានកើតមានរាប់រយឆ្នាំមកហើយ។ ប៉ុន្តែ សម្រាប់សម័យទំនើបនាពេលបច្ចុប្បន្ន សង្គ្រាមបែបកូនកាត់មានការផ្លាស់ប្តូរនូវទម្រង់ និងលក្ខណៈជាច្រើន រួមទាំងពីការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រ សេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មផងដែរ ជាពិសេសពាក់ព័ន្ធទៅនឹងគ្រឿងសព្វាវុធដែលត្រូវបានជំនួយឧបត្ថម្ភគាំទ្រពីប្រទេសមហាអំណាចណាមួយ។

ចំពោះទម្រង់សង្គ្រាមបែបនេះ ជាទូទៅគេមើលឃើញថា អ្នករងគ្រោះពិតប្រាកដភាគច្រើនសុទ្ធសឹងតែជាប្រទេសតូចតាចដែលសំដៅទៅលើឥទ្ធិពលនយោបាយការបរទេស ឬប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចតូចនិងជាប្រទេសដែលមានអស្ថិរភាពនយោបាយផ្ទៃក្នុងជាដើម ក្នុងនោះក៏មានប្រទេសមួយចំនួនដែលស្ថិតនៅក្នុងទីតាំងភូមិសាស្ត្រអាចប៉ះពាល់ប្រយោជន៍ដល់ប្រទេសមហាអំណាចក៏អាចនឹងប្រឈមមុខទៅនឹងការកកើតជាសង្គ្រាមបែបនេះផងដែរ។

សម្រាប់និយមន័យរបស់ Proxy War នេះត្រូវបានអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រយោធាសរសេររៀបរាប់នៅលើគេហទំព័រ Britannica ថា ជាជម្លោះដោយយោធាដែលមានការពាក់ព័ន្ធពីខាងក្រោយដោយភាគីទី៣ ចំនួន១ ឬច្រើន ទាំងដោយផ្ទាល់(មិនមែនកម្លាំងយោធា) ឬដោយប្រយោល ខណៈដែលភាគីទី៣ទាំងនោះសង្ឃឹមថានឹងអាចទាញយកប្រយោជន៍ពីសង្គ្រាមបាន ដូចជា ប្រយោជន៍ជាធនធាន និងប្រយោជន៍ពាណិជ្ជកម្មផ្សេងទៀតដែលអាចកើតចេញពីសង្គ្រាមនេះ។ យ៉ាងណាក្តី ជាទូទៅភាគីទី៣ទាំងនោះមិនបានចូលរួមក្នុងការប្រយុទ្ធដោយផ្ទាល់នៅសមរភូមិនោះទេ ហើយពួកគេគឺជាប្រទេសមហាអំណាចដែលមានឥទ្ធិពលនិងកម្លាំងយោធាខ្លាំង ដូច្នេះសង្គ្រាមកូនកាត់គឺតែងតែត្រូវបានរៀបចំទុកជាមុនរួចទៅហើយ។

ចំពោះការចូលរួមពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់តែមិនប្រើកម្លាំងយោធានោះ មហាអំណាចនឹងប្រើប្រាស់រូបភាពផ្សេងជំនួសវិញ ដូចជាការគាំទ្រផ្នែកជំនួយយោធា ជំនួយការហ្វឹកហាត់យោធា ជំនួយសេដ្ឋកិច្ច និងការឧបត្ថម្ភគាំទ្រតាមបែបកម្លាំងសេដ្ឋកិច្ច ដូចជាការដាក់ទណ្ឌកម្ម ឬការរឹតត្បិតលើពាណិជ្ជកម្មជាដើម។ ដូច្នេះ ដើម្បីបង្ការសង្គ្រាមកូនកាត់កុំឲ្យកើតមាននៅក្នុងប្រទេសបាន វាទាមទារចាំបាច់នូវការរៀបចំឱ្យមាននូវកត្តាធំៗមួយចំនួន ដូចជា ការបង្កើតភាពចម្រុះនៃសេដ្ឋកិច្ចដោយកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកខ្លាំងពេកទៅលើជំនួយពីបរទេស, បន្តការវិនិយោគលើប្រព័ន្ធអប់រំ និងការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្ស, ការបង្កើនសមត្ថភាពអង្គភាពស៊ើបការសំងាត់ និងប្រយុទ្ធទៅនឹងបច្ចេកវិទ្យាយកការណ៍បែបទំនើបជាដើម។

ក្រៅពីនោះ សម្រាប់នយោបាយផ្ទៃក្នុងវិញ ប្រទេសនានាទាមទារនូវការរួបរួមសាមគ្គីភាពគ្នា ក៏ដូចជាបង្កើនសមត្ថភាពការពារជាតិឲ្យបានកាន់តែរឹងម៉ាំ ប៉ុន្តែមិនបង្កើនសមត្ថភាពយោធាសម្រាប់ប្រយុទ្ធឡើយ ដើម្បីជៀសវាងបង្កហេតុណាមួយជាមួយនឹងប្រទេសជិតខាង។

រក្សាគោលការណ៍ និងទំនាក់ទំនងការទូតឲ្យបានល្អប្រសើរជាមួយនឹងមហាអំណាចទាំងអស់ និងផ្សព្វផ្សាយ លើកកំពស់អំពីតម្លៃនៃសន្តិភាព និងចូលរួមស្វែងរកដំណោះស្រាយសម្រាប់ជម្លោះនានាដែលកំពុងមានស្រាប់នៅតាមបណ្តាប្រទេសផ្សេងៗផង ក៏សុទ្ធតែអាចចូលរួមចំណែកក្នុងការថែរក្សាការពារប្រទេសរបស់ខ្លួនចេញពីផែនការបង្កើតសង្គ្រាមដោយប្រទេសមហាអំណាចទាំងនោះ៕