បរទេស៖ យោងតាមប្រភពព័ត៌មានពី The Guardian បានរាយការណ៍ថា ជម្លោះនៅសមុទ្រក្រហម និងការកើនឡើងភាពតានតឹងនៅទូទាំងមជ្ឈិមបូព៌ាអាចបង្កហានិភ័យកាន់តែខ្លាំងដល់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក បង្ករឱ្យមានការកើនឡើងអតិផរណា និងបង្កការរំខានដល់ការផ្គត់ផ្គង់ថាមពល។

សេដ្ឋវិទូនៅធនាគារពិភពលោក World Bank បាននិយាយថា វិបត្តិមជ្ឈិមបូព៌ាកំពុងគំរាមកំហែងដល់ការបង្កើនអត្រាការប្រាក់ខ្ពស់ កំណើនទាប ការកើនឡើងនៃអតិផរណា និងភាពមិនប្រាកដប្រជាភូមិសាស្ត្រនយោបាយ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ សហរដ្ឋអាម៉េរិក និងអង់គ្លេសបានព្រមានពីការវាយប្រហារតាមអាកាសទៅលើទីតាំងរបស់ក្រុម Houthi ។

កាលពី​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍កន្លងទៅនេះ ជម្លោះ​នៅ​មជ្ឈិមបូព៌ា​បាន​រីក​ធំ​ឡើង​​នៅ​ពេល​ការ​វាយ​ប្រហារ​របស់​អង់គ្លេស និង​អាមេរិក​បាន​វាយ​ប្រហារ​ទីតាំង​ក្រុម Houthi ក្នុង​ប្រទេស​យេម៉ែន។ វាគឺជាវាយបកទៅវិញចំពោះការវាយប្រហារលើនាវាដែលឆ្លងកាត់សមុទ្រក្រហមដោយក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធមួយនេះ ដែលរំខានការដឹកជញ្ជូននៅក្នុងបណ្តាញសមុទ្រដ៏សំខាន់បំផុតមួយរបស់ពិភពលោក។ កាលពីយប់ថ្ងៃសុក្រ ការវាយប្រហាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិកលើទីតាំងរ៉ាដាក្នុងប្រទេសយេម៉ែន គឺជាការវាយបកដ៏រឹងមាំ និងមានប្រសិទ្ធភាពនៃការវាយប្រហារអន្តរជាតិ ដែលវាបានជំរុញឱ្យមានការភ័យខ្លាចកើនឡើងក្នុងតំបន់ជម្លោះដែលកំពុងកើតឡើង។

មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អង្គការសហប្រជាជាតិប្រចាំប្រទេសយេម៉ែន Hans Grundberg បានបង្ហាញក្តីបារម្ភយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរអំពីស្ថិរភាព និងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងសន្តិភាពដ៏ផុយស្រួយនៅក្នុងប្រទេសយេម៉ែន ដែលបានស៊ូទ្រាំនឹងសង្គ្រាមស៊ីវិលជាច្រើនឆ្នាំ។

ក្រុម Houthis គ្រាន់តែជាក្រុមមួយក្នុងចំណោមក្រុមនៅទូទាំងតំបន់រួមមាន ស៊ីរី អ៊ីរ៉ាក់ និងលីបង់ ដែលពួកគេមានសម្ព័ន្ធមិត្តអ៊ីរ៉ង់។ លើសពីនេះ​គោលដៅវាយប្រហាររបស់ពួកគេគឺប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ឬតំបន់ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងអ៊ីស្រាអែល ហើយ Hezbollah នៅក្នុងប្រទេសលីបង់ទទួលរងការគំរាមកំហែងធ្ងន់ធ្ងរបំផុត។

ស្របពេលនេះដែរ មានការព្រួយបារម្ភកាន់តែខ្លាំងឡើងនៅក្នុងរង្វង់រដ្ឋាភិបាលនៅទីក្រុងឡុងដ៍ និងវ៉ាស៊ីនតោន ដោយសារនាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស Rishi Sunak និងប្រធានាធិបតីអាម៉េរិក Joe Biden កំពុងរៀបចំយុទ្ធនាការបោះឆ្នោតថ្មី ប៉ុន្តែព្រឹត្តិការណ៍នៅមជ្ឈិមបូព៌ាអាចប៉ះពាល់ដល់ការងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ច និងប៉ះពាល់ដល់សន្លឹកឆ្នោតពួកគេផងដែរ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ​បើទោះបីជាមានការគាំទ្រយ៉ាងទូលំទូលាយលើការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសប្រឆាំងនឹងក្រុម Houthi ក៏ដោយ ប៉ុន្តែលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Sunak នឹងប្រឈមមុខការសួរនាំពីសមាជិកសភាដែលមានការព្រួយបារម្ភអំពីជម្លោះដ៏រ៉ាំរ៉ៃ និងផែនការរយៈពេលវែងសម្រាប់សន្តិភាពមជ្ឈិមបូព៌ា។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ប្រធានាធិបតីអាម៉េរិក Joe Biden ក៏ប្រឈមមុខនឹងការប្រឆាំងពីគណបក្សរបស់គាត់ផងដែរ ដោយបានប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំងចំពោះជំនួយយោធារបស់សហរដ្ឋអាមេរិកសម្រាប់សកម្មភាពរបស់អ៊ីស្រាអែលនៅក្នុងតំបន់ហ្គាហ្សា។

សមាជិកសភារដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា លោក Ro Khanna បាននិយាយថា មុនពេលចាប់ផ្តើមការវាយប្រហារប្រឆាំងនឹងក្រុម Houthi ប្រធានាធិបតីចាំបាច់ត្រូវពិភាក្សាជាមួយនឹងសភា ដើម្បីចៀសវាងពីការពាក់ព័ន្ធរបស់អាម៉េរិកក្នុងជម្លោះមជ្ឈិមបូព៌ាមួយផ្សេងទៀត។

នៅក្នុងរបាយការណ៍ចុងក្រោយរបស់ធនាគារពិភពលោកស្តីពីទស្សនវិស័យសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកបានលើកឡើងថា វិបត្តិមជ្ឈិមបូព៌ា ជាមួយនឹងសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន បាននាំមកនូវគ្រោះថ្នាកពិតប្រាកដមួយ ដោយសារការកើនឡើងនៃជម្លោះអាចនាំឱ្យមានការកើនឡើងនៃតម្លៃថាមពល ជាមួយនឹងផលប៉ះពាល់យ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់សកម្មភាពសកល និងអតិផរណា។ លើសពីនេះ ហានិភ័យផ្សេងទៀតរួមមានភាពតានតឹងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុដែលទាក់ទងនឹងអត្រាការប្រាក់ អតិផរណាជាប់លាប់ កំណើននៅប្រទេសចិនទាបជាងការរំពឹងទុក ការបែងចែកពាណិជ្ជកម្ម និងគ្រោះមហន្តរាយទាក់ទងនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ការវាយប្រហារលើនាវាពាណិជ្ជកម្មឆ្លងកាត់សមុទ្រក្រហមនាពេលថ្មីៗនេះ បានរំខានដល់ផ្លូវដឹកជញ្ជូនសំខាន់ៗ បង្កភាពយឺតយ៉ាវក្នុងបណ្តាញផ្គត់ផ្គង់ និងបន្ថែមសម្ពាធដល់អតិផរណា។ ប្រសិនបើជម្លោះកាន់តែកើនឡើង ការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលត្រូវបានរំខានយ៉ាងខ្លាំង តម្លៃថាមពលឡើងថ្លៃ ការឡើងថ្លៃតម្លៃទំនិញផ្សេងៗទៀត បង្កើនភាពមិនប្រាកដប្រជានៃភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច ដែលអាចបង្អាក់ការវិនិយោគ និងនាំទៅរកការធ្លាក់ចុះនៃកំណើនបន្ថែមទៀត។

លោក John Llewellyn អតីតប្រធានសេដ្ឋវិទូ OECD បាននិយាយថា រឿងទាំងអស់នេះបានបង្កើនទៅជាបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរ ដែលមានការរំខានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកជាង ៣០ ភាគរយ ដែលកើនឡើងពី ១០ ភាគរយ។ លើសពីនេះ ស្ថានភាពនៅសមុទ្រក្រហមរីករាលដាលដល់ច្រកសមុទ្រ Hormuz និងមជ្ឈិមបូព៌ាកាន់តែទូលំទូលាយ។

លោក William Bain អ្នកជំនាញពាណិជ្ជកម្មរបស់សភាពាណិជ្ជកម្មអង់គ្លេសបាននិយាយថា កុងតឺន័រប្រហែល ៥ សែនត្រូវបានឆ្លងកាត់ព្រែកជីកស៊ុយអេក្នុងខែវិច្ឆិកា ប៉ុន្តែវាបានធ្លាក់ចុះ ៦០ ភាគរយមកនៅត្រឹម ២ សែនប៉ុណ្ណោះក្នុងខែធ្នូ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ វាបានបង្កើនការចំណាយដោយកុងតឺន័រមានតម្លៃ ១ ៥០០ ដុល្លារក្នុងខែវិច្ឆិកា កើនឡើងដល់ ៤ ០០០ ដុល្លារក្នុងខែធ្នូ។ ប្រសិនបើស្ថានភាពកាន់តែអាក្រក់ វានឹងបន្ថែមសម្ពាធដល់តម្លៃកុងតឺន័រឲ្យឡើងថ្លៃ ហើយពាណិជ្ជកម្មសកលនឹងធ្លាក់ចុះបន្ថែមទៀត។

ក្នុងសប្តាហ៍នេះ អ្នកសេដ្ឋកិច្ចភាគច្រើនដែលនឹងចូលរួមវេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកប្រចាំឆ្នាំ Weforum កំពុងបង្ហាញការព្រួយបារម្ភកាន់តែខ្លាំងឡើងថា បណ្តាប្រទេសសេដ្ឋកិច្ចធំៗជាច្រើនរបស់ពិភពលោកអាចនឹងជួបវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចនៅឆ្នាំនេះ។ ពួកគេបារម្ភថា ធនាគារកណ្តាលនឹងកាត់បន្ថយការចំណាយតិចតួចលើការខ្ចីប្រាក់ ប៉ុន្តែគ្រួសាររាប់លាននឹងប្រឈមមុខនឹងវិបត្តិនៃតម្លៃរស់នៅ។ បន្ថែមពីនេះ ធនាគារពិភពលោកបានព្រមានដែរថា ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ពិភពលោកអាចនឹងជួបគ្រោះមហន្តរាយម្តងទៀត ដែលជាលទ្ធផលនៃវិបត្តិបច្ចុប្បន្ននៅព្រែកជីកស៊ុយអេ និងការធ្លាក់ចុះនៃទំហំពាណិជ្ជកម្មតាមរយៈប្រឡាយប៉ាណាម៉ាដោយសារគ្រោះរាំងស្ងួត។ បច្ចុប្បន្ននេះ កត្តាជំរុញពាណិជ្ជកម្មសកលចំនួនពីរក្នុងចំណោមកត្តាជំរុញសំខាន់ៗទាំងប្រាំកំពុងស្ថិតនៅក្នុងគ្រោះថ្នាក់៕