ភ្នំពេញ ៖ រាជរដ្ឋាភិបាល បាន និងកំពុងបន្តកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងផ្សព្វផ្សាយទៅដល់ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ ក្នុងគោលបំណងកៀរគរធនធានសម្រាប់អនុវត្តផែនការមេគ្រប់ជ្រុងជ្រោយស្ដីពីប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនអន្តរមធ្យោបាយ និងភស្ដុភារកម្មកម្ពុជា ២០២៣-២០៣៣ ដែលត្រូវការថវិកាប្រមាណ ៣៦,៦ ពាន់លានដុល្លារ។

ក្នុងគោលបំណងដើម្បីសម្រេចបាននូវចក្ខុវិស័យ និងគោលដៅនៃផែនការមេគ្រប់ជ្រុងជ្រោយនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលបានកំណត់នូវគម្រោងអាទិភាពចំនួន ១៧៤ គម្រោង ដោយគ្របដណ្តប់លើគ្រប់វិស័យ រួមមានវិស័យដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវថ្នល់ ផ្លូវដែក ផ្លូវទឹកទន្លេ ផ្លូវសមុទ្រ កំពង់ផែ ផ្លូវអាកាស និងភស្តុភារកម្ម ដោយបានបែងចែកទៅជាគម្រោងរយៈពេលខ្លីនិងមធ្យម និងគម្រោងរយៈពេលវែង។ នេះបើយោងតាមរបាយការណ៍វឌ្ឍនភាពប្រចាំឆ្នាំ២០២៥ ស្តីពីការអនុវត្តផែនការមេគ្រប់ជ្រុងជ្រោយស្តីពីប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនអន្តរមធ្យោបាយ និងភស្តុភារកម្មកម្ពុជា ២០២៣-២០៣៣ ដែលបានចេញផ្សាយកាលពីពេលថ្មីៗនេះ។

របាយការណ៍ដដែលបានឱ្យដឹងថា គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៥ គម្រោងរយៈពេលខ្លី និងមធ្យម ចំនួន ៩០ គម្រោង ក្នុងនោះមាន ១៥ គម្រោង បាន និងកំពុងដំណើរការ (ស្មើនឹង១៧%), គម្រោងចំនួន១៨ បានបញ្ចប់ (ស្មើនឹង២០%),គម្រោងចំនួន១៥ ជាគម្រោងកំពុងសិក្សា និងរៀបចំ (ស្មើនឹង ១៧%), ហើយគម្រោងចំនួន៤២ ទៀត ជាគម្រោងមិនទាន់ដំណើរការ (ស្មើនឹង ៤៧%)។

ចំពោះគម្រោងចំនួន ៤២ ដែលមិនទាន់បានដំណើរការ អគ្គនាយកដ្ឋានភស្តុភារកម្ម ដែលជាលេខាធិការដ្ឋាននៃគណៈកម្មាធិការជាតិភស្តុភារកម្ម និងក្រុមប្រឹក្សាជាតិភស្តុភារកម្ម បាន និងកំពុងធ្វើការផ្សព្វផ្សាយទៅដល់ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ដើម្បីកៀរគរធនធានសរុបប្រមាណ ៥ ដង នៅតាមខេត្តមានសក្តានុពល និងការគាំទ្រនានាសំដៅជំរុញការអភិវឌ្ឍផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្ត និងអរូបវន្ត តាមរយៈការធ្វើសិក្ខាសាលាផ្សព្វផ្សាយអំពីផែនការមេគ្រប់ជ្រុងជ្រោយនៅតាមបណ្តាខេត្តមានសក្តានុពលចំនួន ៤ លើកនាពេលកន្លងមក។

ជាមួយគ្នានេះ ដើម្បីសម្រេចបាននូវការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនទាំង ១៧៤ គម្រោងនេះ រដ្ឋាភិបាលត្រូវការថវិកាប្រមាណ ៣៦,៦ ពាន់លានដុល្លារ សម្រាប់អនុវផែនការមេគ្រប់ជ្រុងជ្រោយស្ដីពីប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនអន្តរមធ្យោបាយ និងភស្ដុភារកម្មកម្ពុជា ២០២៣-២០៣៣ ក្នុងនោះរដ្ឋមានតម្រូវការប្រាក់ ១៩,៩២ ពាន់លានដុល្លារ សម្រាប់អនុវត្តគម្រោងរយៈពេលខ្លី និងមធ្យម ពីឆ្នាំ២០២៣-២០២៧។

ឯកឧត្តម ស៊ុន ចាន់ថុល ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី អនុប្រធានទី១ ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា បានថ្លែងថា ការតភ្ជាប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធក្នុងតំបន់ ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះក្នុងការកាត់បន្ថយចំណាយក្នុងការធ្វើអាជីវកម្ម ការពង្រឹងខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ ការពង្រីកឱកាសសម្រាប់សហគ្រាស និងការប្រែក្លាយភូមិសាស្ត្រទៅជាអត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច។

ឯកឧត្តមឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានគូសបញ្ជាក់ថា៖

«កម្ពុជាសម្រេចបានសមិទ្ធផលសំខាន់ៗរួមមាន ការអនុម័តផែនការមេគ្រប់ជ្រុងជ្រោយស្តីពីប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនអន្តរមធ្យោបាយ និងភស្តុភារកម្មកម្ពុជា ឆ្នាំ២០២៣-២០៣៣ (ផែនការបន្តត្រូវការទុនវិនិយោគ) ការដាក់ឱ្យដំណើរការផ្លូវល្បឿនលឿនភ្នំពេញ-ក្រុងព្រះសីហនុ និងអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ ដែលទើបនឹងបើកដំណើរការថ្មីៗនេះ ក៏ដូចជាគម្រោងកំពុងដំណើរការដូចជា ផ្លូវល្បឿនលឿនភ្នំពេញ-បាវិត ព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ និងការពង្រីកកំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុ»។

ឯកឧត្តម ស៊ុន ចាន់ថុល បានលើកទឹកចិត្តដល់វិនិយោគិនឱ្យចាប់យកកាលានុវត្តវិនិយោគនៅក្នុងប្រទសកម្ពុជាឱ្យបានឆាប់រហ័ស។ តាមរយៈការគាំទ្រពីកំណែទម្រង់គោលនយោបាយ ការសម្រួលនីតិវិធី និងការតភ្ជាប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព កម្ពុជាអាចផ្តល់ជូនវិនិយោគិននូវការចូលទៅកាន់ទីផ្សារពិភពលោក ដែលមានអ្នកប្រើប្រាស់រាប់ពាន់លាននាក់។

ឯកឧត្តម ផន រឹម អ្នកនាំពាក្យក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន បានឱ្យដឹងថា ដើម្បីកៀរគរទុនសម្រាប់វិនិយោគលើគម្រោងទាំងនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលត្រូវការយុទ្ធសាស្ត្រកៀរគរទុនចម្រុះ ដូចជា ទី១) ប្រើប្រាស់ចំណែកនៃថវិកាជាតិសម្រាប់គម្រោងអាទិភាពខ្ពស់ និងសម្រាប់ការចំណាយរដ្ឋបាលផ្សេងៗ ទី២) បន្តស្នើសុំជំនួយឥណទានសម្បទាន ឬហិរញ្ញប្បទានពីដៃគូអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិដូចជា ធនាគារពិភពលោក (World Bank), ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (ADB), ទីភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍន៍បារាំង (AFD), និងប្រទេសជាមិត្ត។ ទី៣) យុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់គឺការទាក់ទាញ វិស័យឯកជន តាមរយៈទម្រង់ ភាពជាដៃគូសាធារណៈ-ឯកជន (Public-Private Partnerships – PPP) ឬ សាងសង់-ប្រតិបត្តិការ-ផ្ទេរ (Build-Operate-Transfer – BOT)។ នេះគឺអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជនវិនិយោគសាងសង់ និងគ្រប់គ្រងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ (ដូចជាកំពង់ផែ) ក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ។ ដោយឡែក ទី៤) គឺការកៀរគរទុនក្នុងស្រុក និងបរទេស  ដោយរៀបចំវេទិកា ឬកិច្ចប្រជុំវិនិយោគ ដើម្បីបង្ហាញពីសក្ដានុពល និងឱកាសវិនិយោគក្នុងវិស័យដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវទឹកដល់វិនិយោគិនក្នុងស្រុក និងបរទេស។

សេដ្ឋកិច្ចវិទូកម្ពុជា លោក ឌុច ដារិន្ទ  បានថ្លែងប្រាប់ថា ការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបានធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងយ៉ាងខ្លាំងនូវកម្រិតជីវភាពរស់នៅសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា។

លោក ឌុច ដារិន្ទ  បានពន្យល់ថា ៖

«ផ្លូវថ្នល់ ផ្លូវដែក និងស្ពានទំនើបៗធ្វើឱ្យការធ្វើដំណើរកាន់តែងាយស្រួល សន្សំសំចៃពេលវេលា និងកាត់បន្ថយថ្លៃដឹកជញ្ជូន ពោលគឺហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធល្អប្រសើរ ជួយកាត់បន្ថយពេលវេលា និងការចំណាយលើការដឹកជញ្ជូន ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអាជីវកម្មដឹកជញ្ជូនទំនិញទៅកាន់ក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។ ការណ៍នេះជួយជំរុញដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច»។

សេដ្ឋកិច្ចវិទូរូបនេះ បានថ្លែងថា តាមរយៈការជំរុញការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់ខ្លួន កម្ពុជាអាចពង្រឹងការធ្វើសមាហរណកម្មរបស់ខ្លួនជាមួយអាស៊ាន និងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់សកល ដោយជំរុញការប្រកួតប្រជែងក្នុងតំបន់ និងអន្តរជាតិ ជាពិសេស ការតភ្ជាប់តំបន់ជនបទទៅកាន់តំបន់ប្រជុំ ជួយឱ្យកសិករ និងអាជីវកម្មតូចៗចូលទៅដល់ទីផ្សារបានកាន់តែងាយស្រួល។

លោកបានបន្តថា ថវិការបស់កម្ពុជាសម្រាប់វិស័យដឹកជញ្ជូន មានប្រភពមកពីថវិការបស់រដ្ឋាភិបាលផ្តោតលើកម្មវិធីវិនិយោគអាទិភាព ការចូលរួមវិភាគទានពីដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ និងការចូលរួមភាពជាដៃគូរវាងរដ្ឋ និងឯកជន។

លោក ឌុច ដារិន្ទ បានឱ្យដឹងដូច្នេះថា៖

«នៅពេលអនាគត ខ្ញុំជឿថា កម្ពុជាក៏អាចពិចារណាចេញមូលបត្របំណុលហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដើម្បីកៀរគរធនធាន សម្រាប់អភិវឌ្ឍគម្រោងហេដ្ឋរចនាសម្ព័ន្ធធំៗផងដែរ ដូចប្រទេសដូចជា ឈីលី និងសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបានចេញមូលបត្របំណុលដោយជោគជ័យ ដើម្បីផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានដល់គម្រោងទ្រង់ទ្រាយធំ ដូចជាផ្លូវហាយវេ ដោយទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីហិរញ្ញប្បទានដែលមានអត្រាការប្រាក់ទាប»៕