បរទេស៖ ចិនកំពុងក្លាយជាបង្អែកសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់បំផុតរបស់រុស្ស៊ី ចាប់តាំងពីទីក្រុងម៉ូស្គូកំពុងរងទណ្ឌកម្មពីលោកខាងលិចគិតពីឆ្នាំ២០២២ មក នេះបើយោងតាមសេចក្ដីរាយការណ៍ពី DW ។

មុនពេលមានសង្គ្រាមជាមួយនឹងអ៊ុយក្រែន រុស្ស៊ី និងចិន ជារឿយៗអបអរសាទរភាពជាដៃគូគ្មានដែនកំណត់ ប៉ុន្តែជាក់ស្តែង ទំនាក់ទំនងនេះកំពុងប្រែទៅជាការចំណេញតែម្ខាងកាន់តែខ្លាំងឡើងៗ។ ​ នៅក្នុងសប្តាហ៍នេះ ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក Vladimir Putin និងប្រធានាធិបតីចិន លោក Xi Jinping ត្រៀមនឹងជួបគ្នានៅទីក្រុងប៉េកាំង សម្រាប់កិច្ចពិភាក្សាកម្រិតខ្ពស់ និងប្រារព្ធខួបលើកទី ២៥ នៃសន្ធិសញ្ញាសហប្រតិបត្តិការរបស់ប្រទេសទាំងពីរ។ យ៉ាងណាមិញ សេដ្ឋវិទូមើលឃើញថា អតុល្យភាពនៃទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីចិន-រុស្ស៊ីកំពុងកើនឡើង។

ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ការនាំចេញទំនិញរបស់រុស្ស៊ីទៅកាន់ចិនកើនឡើងជិតទ្វេដងជិត ១២៩ ពាន់លានដុល្លារគិតចាប់តាំងពីមានសង្គ្រាមនៅឆ្នាំ២០២២ ដែលភាគច្រើនជាការលក់បញ្ចុះតម្លៃសម្រាប់ប្រេងឆៅ ធ្យូងថ្ម និងឧស្ម័នធម្មជាតិ។ ជាថ្នូរមកវិញ ចិនបាននាំចេញទំនិញជិត ១១៦ ពាន់លានដុល្លារទៅរុស្ស៊ីភាគច្រើនជាគ្រឿងម៉ាស៊ីន គ្រឿងអេឡិចត្រូនិក និងរថយន្តដែលជំនួសអ្នកផ្គត់ផ្គង់លោកខាងលិចដែលបានចាកចេញពីទីផ្សាររុស្ស៊ី។ មជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវថាមពល និងខ្យល់ស្អាតបានគណនាថា ចិនបានទិញឥន្ធនៈហ្វូស៊ីលរុស្ស៊ីជាង ៣៧២ ពាន់លានដុល្លារចាប់តាំងពីមានសង្គ្រាមរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែន ដោយផ្តល់ឱ្យទីក្រុងម៉ូស្គូមានថវិកាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់យោធារបស់ខ្លួន ចំពេលមានទណ្ឌកម្មរបស់លោកខាងលិច។ ថ្វីត្បិតតែទីក្រុងប៉េកាំងបញ្ឈប់ការនាំចេញសព្វាវុធដោយផ្ទាល់ទៅកាន់រុស្ស៊ីក៏ដោយ ប៉ុន្តែបានផ្គត់ផ្គង់ទំនិញប្រើប្រាស់បានពីរមុខងារដែលមានតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារ (Dual-use goods គឺជាទំនិញមានមុខងារពីរប្រើបានទាំងស៊ីវិល និងយោធា)។ វិធីសាស្ត្រនេះក៏បានជួយទ្រទ្រង់វិស័យការពារជាតិរបស់រុស្ស៊ីផងដែរ។

ចាប់តាំងពីរងទណ្ឌកម្មនៅឆ្នាំ២០២២ មក រុស្ស៊ីត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ពីការចូលប្រើបច្ចេកវិទ្យាជឿនលឿនរបស់លោកខាងលិច ដែលធ្វើឲ្យ​រុស្ស៊ី​ពឹង​ផ្អែក​លើ​បច្ចេកវិទ្យា​ចិន​កាន់​តែ​ខ្លាំងឡើង។ អាម៉េរិក សហភាពអឺរ៉ុប ចក្រភពអង់គ្លេស និងសម្ព័ន្ធមិត្តនានាបានហាមឃាត់ការនាំចេញឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក មីក្រូអេឡិចត្រូនិច បចេ្ចកវិទ្យាកម្រិតខ្ពស់ និងទំនិញប្រើប្រាស់បានពីរមុខងារ ដែលមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការផលិតអាវុធ។ ជាការឆ្លើយតប ទីក្រុងមូស្គូបានងាកទៅរកចិនដែលជាបង្អែកវិញ។ យោងទៅតាម Bloomberg បានឲ្យដឹងថា បច្ចេកវិទ្យាដែលជាប់ទណ្ឌកម្មរបស់រុស្ស៊ីត្រូវបានផ្គត់ផ្គង់ជំនួសដោយចិនដល់ ៩០% ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ពោលគឺកើនឡើងពី ៨០% ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤។ ការទិញគ្រឿងតម្លើងសព្វាវុធដូចជាមីស៊ីល និងដ្រូន មានភាពពិបាកជាងមុន និងថ្លៃជាងមុនពេលមានសង្រ្គាម។ ដូច្នោះហើយ រុស្ស៊ីត្រូវតែប្រើប្រាស់បណ្តាញគេចវេសដ៏ស្មុគស្មាញតាមរយៈប្រទេសទីបី។ កាលពីឆ្នាំមុន ទីក្រុងប៉េកាំងក៏បានផ្តល់ឱ្យរុស្ស៊ីនូវប្រព័ន្ធចារកម្មសង្កេតការណ៍ផែនដី រូបភាពផ្កាយរណបសម្រាប់គោលបំណងយោធា និងដ្រូនផងដែរ។ បច្ចេកវិទ្យារបស់ចិនបានជួយឱ្យរុស្ស៊ីបន្តការផលិតមីស៊ីល ដ្រូន និងសព្វាវុធផ្សេងទៀត។

មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ អាម៉េរិក សហភាពអឺរ៉ុប និងសម្ព័ន្ធមិត្តបានកាត់ផ្តាច់ធនាគារធំៗរបស់រុស្ស៊ីចេញពីប្រព័ន្ធទូទាត់ SWIFT និងបានបង្កកប្រាក់បម្រុងធនាគារកណ្តាលរបស់រុស្ស៊ីដែលរក្សាទុកនៅបរទេសប្រមាណ ៣០០ ពាន់លានដុល្លារ។ ជាការឆ្លើយតប ទីក្រុងមូស្គូ និងទីក្រុងប៉េកាំងចៀសវាងការប្រើប្រាស់ប្រាក់ដុល្លារអាម៉េរិក ជំនួសមកប្រើប្រាស់រូបិយប័ណ្ណជាតិរបស់ខ្លួនវិញ។ យោងតាមរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុរុស្ស៊ីលោក Anton Siluanov លើកឡើងថា ពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីរវាងចិន និងរុស្ស៊ីជាង ៩៩% ត្រូវបានទូទាត់ជាប្រាក់រូប៊ល និងប្រាក់យ័ន។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ និន្នាការចៀសឆ្ងាយពីប្រាក់ដុល្លារអាម៉េរិកត្រូវបានជំរុញដោយក្រុម BRICS ផងដែរ។ យ៉ាងណាមិញ ឥឡូវនេះ រុស្ស៊ីប្រឈមនឹងការខ្វះខាតប្រាក់យ័នម្តងម្កាល និងការចំណាយលើការខ្ចីប្រាក់កាន់តែខ្ពស់ ដែលធ្វើឲ្យឥទ្ធិពលរបស់ទីក្រុងប៉េកាំងមានប្រៀបជាងក្នុងការចរចាទ្វេភាគីទាំងអស់។ ចិន​មិន​ព្យាយាម​ជំនួស​ប្រាក់​ដុល្លារក្នុងមួយពព្រិចភ្នែកលឿននោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ប្រាក់​យ័ន​កំពុងត្រូវបាន​ប្រើប្រាស់​កាន់តែ​ទូលំទូលាយ​បានជួយ​បង្កើន​ឥទ្ធិពល​សេដ្ឋកិច្ចចិននៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ ប្រទេសទាំងឡាយណាដែលកាន់កាប់ ឬ ខ្ចីប្រាក់ជាយ័ននឹងកាន់តែជាប់ចំណងទៅនឹងគោលនយោបាយ និងស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសចិន។

អ្នកវិភាគកំពូលៗជាច្រើន ព្យាករណ៍ថា ឥទ្ធិពលរបស់ទីក្រុងប៉េកាំងទៅលើទីក្រុងមូស្គូទំនងជានឹងកើនឡើងបន្ថែមទៀតនៅក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំខាងមុខនេះ។ ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក Putin ត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងជំរុញឱ្យមានការសាងសង់បំពង់បង្ហូរប្រេងថ្មី ដែលរុស្ស៊ីអាចរកចំណូលបន្ថែមទៀតពីការនាំចេញ និងការពង្រឹងសន្តិសុខថាមពលរបស់ចិន។ វិមានក្រឹមឡាំងមានចំណាប់អារម្មណ៍ជាពិសេសក្នុងការបញ្ចប់ការសាងសង់បំពង់បង្ហូរឧស្ម័ន Power of Siberia 2 ដែលបានពន្យារពេលជាយូរមកហើយ និង មានសមត្ថភាពអាចបញ្ជូនឧស្ម័នរហូតដល់ ៥០ ពាន់លានម៉ែត្រគូបជារៀងរាល់ឆ្នាំទៅកាន់ប្រទេសចិនតាមរយៈម៉ុងហ្គោលី។ គម្រោងនេះជាប់គាំងដោយសារបញ្ហាតម្លៃ និងបច្ចេកទេស។ ចាប់តាំងពីការរំខាននៅច្រកសមុទ្រ Hormuz មក ទីក្រុងប៉េកាំងកាន់តែចង់បានប្រភពផ្គត់ផ្គង់ថាមពលនៅលើដីដែលអាចទុកចិត្ត។ ប្រសិនបើគម្រោងទាំងនោះទទួលបានជោគជ័យ អនាគតថាមពលរបស់រុស្ស៊ីនឹងកាន់តែធ្លាក់ចូលកណ្តាប់ដៃចិន ដែលនឹងកាន់តែពង្រឹងឥទ្ធិពលរបស់ទីក្រុងប៉េកាំងលើទីក្រុងម៉ូស្គូ។ លោក Joseph Webster សមាជិកជាន់ខ្ពស់នៅ Atlantic Council លើកឡើងថា ការបង្កើនសមត្ថភាពបំពង់ប្រេងរបស់រុស្ស៊ីមកកាន់ចិននឹងជួយពង្រឹងសន្តិសុខថាមពលរបស់ទីក្រុងប៉េកាំងយ៉ាងខ្លាំង ប្រសិនបើមានវិបត្តិនៅកោះតៃវ៉ាន់កើតឡើង។ ការលើកឡើងនេះ សំដៅទៅលើការគំរាមកំហែងរបស់ចិនក្នុងការវាយលុកកោះតៃវ៉ាន់ ដែលអាចនាំឱ្យមានការដាក់ទណ្ឌកម្មពីលោកខាងលិច ឬ ការបិទខ្ទប់ផ្លូវទឹកពីសំណាក់អាម៉េរិក ដែលនឹងធ្វើឱ្យរអាក់រអួលដល់ការនាំចូលប្រេងតាមសមុទ្ររបស់ចិន។

កិច្ចប្រជុំកំពូលរវាងលោក Putin និង Xi នឹងកើតឡើងប៉ុន្មានថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ បន្ទាប់ពីដំណើរទស្សនកិច្ចប្រធានាធិបតីអាម៉េរិក លោក Donald Trump ទៅកាន់ទីក្រុងប៉េកាំង។ ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក Trump បង្ហាញឱ្យឃើញពីការព្យាយាមរវាងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន និងទីក្រុងប៉េកាំងក្នុងការរក្សាទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម បច្ចេកវិទ្យា និងបញ្ហាសកលមានស្ថិរភាពឡើងវិញ ក្រោយមានភាពរកាំរកូសអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។ នេះមានន័យថា ការធូរស្រាលនៃទំនាក់ទំនងរវាងអាម៉េរិក និងចិននឹងមិនផ្តល់ផលចំណេញដល់រុស្ស៊ីនោះទេ​ ប៉ុន្តែវានឹងកាត់បន្ថយទឹកចិត្តរបស់ចិនក្នុងការចូលដៃជាមួយរុស្ស៊ីក្នុងការប្រឆាំងនឹងលោកខាងលិចទាំងស្រុង ដោយសារទីក្រុងប៉េកាំងផ្តល់អាទិភាពដល់ការការពារផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំរបស់ខ្លួនជាមួយអាម៉េរិក និងអឺរ៉ុប៕