ភ្នំពេញ ៖ ការរៀបចំរបាយការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុ គឺកត្តាសំខាន់បំផុតមួយសម្រាប់ម្ចាស់អាជីវកម្មក្នុងការតាមដានចំណូលចំណាយជាប្រចាំ។ ដូច្នេះការរៀបចំ បែងចែក និងស្វែងយល់ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុជាកត្តាចម្បងក្នុងការ វាយតម្លៃលទ្ធផលនិងការវិវឌ្ឍរបស់អាជីវកម្ម ព្រោះហិរញ្ញវត្ថុប្រៀបដូចជាដង្ហើមរស់នៃអាជីវកម្មទូទៅ ទាំងអាជីវកម្មខ្នាតតូច-ធំ។

សហគ្រិនខ្មែរ បានលើកឡើងថា ចំពោះអាជីវកម្មតូចៗ ភាគច្រើនម្ចាស់អាជីវកម្មទទួលបន្ទុកផ្ទាល់លើផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ដូច្នេះម្ចាស់អាជីវកម្មគួរស្វែងយល់ពីរបាយការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុជាមូលដ្ឋានទាំង ៥ នេះដូចតទៅ៖

១. របាយការណ៍ស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថុ (Balance Sheet)

របាយការណ៍ស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថុបង្ហាញស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថុរបស់អាជីវកម្មទៅតាមកាលបរិច្ឆេទជាក់លាក់ណាមួយ ដោយបញ្ចូលទិន្នន័យនៃទ្រព្យ និងបំណុលរបស់អាជីវកម្ម។ ក្រៅពីនោះ វាក៏បង្ហាញ​ពីតារាងចរន្ដសាច់ប្រាក់ គណនីទទួលនិងទូទាត់ប្រាក់ និងស្ថានភាពជាក់ស្ដែងនៃអាជីវកម្ម ដែលជួយឲ្យអ្នកប្រើប្រាស់ហិរញ្ញវត្ថុឲ្យបានត្រឹមត្រូវនិងចំពេលវេលា។ ក្នុងករណី អ្នកស្នើរសុំកម្ចី របាយការណ៍នេះក៏អាចជាឯកសារមួយ ជួយឲ្យអ្នកផ្ដល់កម្ចីអាចត្រួតពិនិត្យនិងវិភាគថាអ្នកមានសមត្ថភាពស្នើរបានប៉ុនណាផងដែរ។

២. របាយការណ៍ចំណូល (Income statement)

របាយការណ៍ចំណូល សង្ខេបនូវទិន្នន័យនៃ ប្រាក់ចំណូល ចំណាយ ចំណេញ និងខាតក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ។ វាបង្ហាញពីលទ្ធភាពនៃការលក់ (រកចំណូល) ការគ្រប់គ្រងការចំណាយ និងការបង្កើតប្រាក់ចំណេញ ហើយវាក៏មានការបញ្ចូលនូវការបង់ពន្ធ ការចំណាយលើការផ្សព្វផ្សាយ និងប្រតិបត្តិនានាឲ្យតែចំណាយត្រូវបានកត់ទុកក្នុងនេះទាំងអស់។

៣. របាយការណ៍លំហូរសាច់ប្រាក់ (Cash flow statement)

របាយការណ៍លំហូរសាច់ប្រាក់ ដើរតួនាទីក្នុងការភ្ជាប់របាយការណ៍ចំណូលនិងរបាយការណ៍ស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថុ ដើម្បីឲ្យដឹងពីលំហូរចេញចូលនៃសាច់ប្រាក់។ វាមានសារៈសំខាន់ដើម្បីឲ្យម្ចាស់អាជីវកម្មអាចប្រើប្រាស់ទិន្នន័យក្នុងរបាយការណ៍ ដើម្បីវិភាគនូវដំណើរការ និងសុខភាពហិរញ្ញវត្ថុអាជីវកម្មក្នុងកំឡុងពេលមួយជាក់លាក់។

៤. របាយការណ៍នៃគណនីទទួលប្រាក់ (Account Receivable statement)

របាយការណ៍នៃគណនីទទួលប្រាក់ ជារបាយការណ៍ផ្ទុកនូវទិន្នន័យ​ ដែលភាគីទី៣បានជំពាក់អ្នក។ ភាគីទី៣ អាចជាក្រុមហ៊ុន ដៃគូអាជីវកម្ម ឬជាអតិថិជន ដែលបានប្រើប្រាស់ផលិតផល ឬសេវាកម្មរបស់អ្នក តែមិនទាន់បានទូទាត់លុយកាក់។ ទិន្នន័យក្នុងរបាយការណ៍នេះ អាចជួយម្ចាស់អាជីវកម្មស្វែងរកវិធីសាស្រ្ដថ្មីៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយការកកស្ទះលំហូរសាច់ប្រាក់ ព្រោះបើបរិមាណសាច់ប្រាក់កកស្ទះច្រើនដោយសារគេជំពាក់នោះក៏ប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការអាជីវកម្មដែរ។

៥. របាយការណ៍កញ្ចប់ថវិកា និងរបាយការណ៍ជាក់ស្ដែង (Budget and Actual Report)

របាយការណ៍កញ្ចប់ថវិកា ធ្វើឡើងមុនពេលសកម្មភាពអាជីវកម្មចាប់ផ្ដើម។ ការរៀបចំកញ្ចប់ថវិកាទុកមុន នឹងជួយឲ្យអ្នកអាចវិភាគលើរូបភាពមួយចំនួននៃដំណើរការណាមួយ និងត្រៀមខ្លួនប្រឈមនឹងហានិភ័យដែលបម្រុងនឹងកើតឡើងផងដែរ។ ចំណែកឯ របាយការណ៍ជាក់ស្ដែង ធ្វើឡើងក្រោយពេលប្រតិបត្តិការ ឬសកម្មភាពត្រូវបានបញ្ចប់ នោះវាបង្ហាញពីការចំណាយទាំងអស់នៃប្រតិបត្តិការទាំងស្រុង។ បន្ទាប់មក យករបាយការណ៍ទាំងពីរមកផ្ទៀងផ្ទាត់គ្នា នឹងជួយឲ្យអ្នកអាចដឹងថាគម្រោងរបស់អ្នកមានប្រសិទ្ធភាពបែបណា ជាពិសេសបើចំណាយជាក់ស្ដែងលើសពីផែនការ អ្នកអាចស្វែងយល់បន្ថែម និងក៏ជាមេរៀនសម្រាប់ការងារក្រោយៗផងដែរ៕