ស្វែងយល់អំពីមូលបត្រកម្មសិទ្ធិ និងមូលបត្របំណុល

មូលបត្រ គឺជាកិច្ចសន្យាហិរញ្ញវត្ថុដែលអាចជួញដូរបាន។ កិច្ចសន្យានេះបញ្ជាក់ពីកម្មសិទ្ធិបំណុល ឬសិទ្ធិ/កាតព្វកិច្ចក្នុងការទិញ/លក់ ជាដើម។ ក្នុងនោះមូលបត្រចែកចេញជាពីរ គឺមូលបត្រកម្មសិទ្ធិ និងមូលបត្របំណុល។

ទី1 មូលបត្រកម្មសិទ្ធិ ៖ ផលិតផល​ទ្រព្យកម្មសិទ្ធិ គឺជា​មូលបត្រ​ដែល​បាន​បោះផ្សាយ​ដោយ​ក្រុមហ៊ុនសាធារណៈ ដើម្បី​គៀងគរ​មូលនិធិ​ពីសាធារណៈជន។ វា​រួមបញ្ចូល​ទាំង​ភាគហ៊ុន​របស់​ក្រុមហ៊ុនដែល​តំណាង​ឲ្យ​ភាព​ជា​ម្ចាស់​របស់​វិនិយោគិន​នៅក្នុង​ក្រុមហ៊ុន​នោះ។ ភាព​ជាម្ចាស់​នៃ​ទ្រព្យកម្មសិទ្ធិ នឹង​ផ្តល់​សិទ្ធិ​ដល់​ភាគហ៊ុនិក​នូវ​ចំណែក​នៃ​ប្រាក់ចំណេញ​របស់​ក្រុមហ៊ុន​តាមរយៈ​ភាគលាភ។ ភាគហ៊ុនិក​គឺជា​ម្ចាស់​នៃ​អាជីវកម្ម ព្រមទាំង​ចូលរួម​ទទួលនូវ​ការ​ចែករំលែក​ភាព​ជោគជ័យ ឬ​បរាជ័យ​នៃ​អាជីវកម្ម​របស់​ក្រុមហ៊ុន។ លទ្ធផល​ដំណើរការ​អាជីវកម្ម​របស់​ក្រុមហ៊ុនចុះបញ្ជីជា​ធម្មតា​អាច​វាយ​តម្លៃ​បានតាមរយៈ​ភាគលាភ​ដែល​ភាគហ៊ុនិក​បាន​ទទួល និង​តាមរយៈ​ថ្លៃភាគហ៊ុន​ដែល​បាន​ដាក់​ថ្លៃ​នៅលើ​ទីផ្សារ។ មានមូលបត្រកម្មសិទ្ធិ​2ប្រភេទ ដែល​អាច​ដាក់​ជួញដូរនៅលើ​ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា (ផ.ម.ក.)៖

ក.​ ភាគហ៊ុនធម្មតា ៖ គឺជា​ភាគហ៊ុន​ដែលមាន​ការលើកទឹកចិត្ត​ដោយ​ផ្ទាល់​ដល់​អ្នកកាន់កាប់​ភាគហ៊ុន​តាមរយៈ ភាគលាភ​ដែលទទួលបាន​ពីប្រាក់​ចំណេញ​របស់​ក្រុមហ៊ុន ការចំណេញ​លើមូលធន និង​សិទ្ធិ​ក្នុងការ​ទិញភាគហ៊ុន​ថ្មី​របស់​ក្រុមហ៊ុននៅពេល​ដែល​ក្រុមហ៊ុន​សម្រេច​ក្នុងការ​បង្កើនដើមទុនចុះបញ្ជី​របស់ខ្លួន។

ខ. ភាគហ៊ុនបុរិមា ៖ ភាគហ៊ុនបុរិមា​ក៏ជា​ផ្នែកមួយ​នៃ​ទ្រព្យកម្មសិទ្ធិ​ផងដែរ។ ភាពខុសគ្នា​រវាង​ភាគហ៊ុនបុរិមា និង​ភាគហ៊ុនធម្មតា​គឺ អ្នកកាន់កាប់​ភាគហ៊ុនបុរិមានឹង​មាន​សិទ្ធិ​ទទួលបាន​មូលនិធិ ឬ​ប្រាក់ចំណេញ​របស់​ក្រុមហ៊ុន​មុន​ភាគហ៊ុនធម្មតា។

ទី2 មូលបត្របំណុល ៖ គឺជាប្រភេទមូលបត្របំណុល ដែលតំណាងឱ្យកិច្ចសន្យាខ្ចីប្រាក់រវាងបុគ្គលបោះផ្សាយមូលបត្របំណុល (រួមមានសាជីវកម្ម​​​ សហគ្រាសរដ្ឋ ឬរាជរដ្ឋាភិបាល) និងវិនិយោគិន (ម្ចាស់មូលបត្របំណុល)។ តាមរយៈកិច្ចសន្យានេះ បុគ្គលបោះ​ផ្សាយ​មូលបត្របំណុលមានកាតព្វកិច្ចបង់ឱ្យវិនិយោគិននូវទឹកប្រាក់ជាក់លាក់មួយជាទៀងទាត់ដែលហៅថា “គូប៉ុង” ឬ “ការប្រាក់” (លើកលែងសម្រាប់សញ្ញាបណ្ណគ្មានការប្រាក់) ព្រមទាំងបង់ប្រាក់ដើមនៅពេលដែលសញ្ញាបណ្ណនោះដល់កាលកំណត់សងដែលហៅថា “ឥណប្រទិទាន”។ ជំនួសឱ្យការខ្ចីប្រាក់ពីធនាគារ ក្រុមហ៊ុន ឬអង្គភាពមួយអាចបោះផ្សាយសញ្ញាបណ្ណទៅឲ្យវិនិយោគិនដោយផ្ទាល់ នៅពេលដែលក្រុមហ៊ុននោះត្រូវការសាច់ប្រាក់ដើម្បីផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានដល់គម្រោងថ្មីៗ, បន្តប្រតិបត្ដិការក្រុមហ៊ុន ឬដើម្បីទូទាត់បំណុល។

លក្ខណៈខុសគ្នាចម្បងមួយរវាងភាគហ៊ុន និងសញ្ញាបណ្ណ គឺថាសញ្ញាបណ្ណតំណាងឱ្យភាពជាម្ចាស់បំណុល រីឯភាគហ៊ុនតំណាងឱ្យភាពជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៃក្រុមហ៊ុនមួយ។ ថ្លៃភាគហ៊ុនអាចកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ប្រសិនបើក្រុមហ៊ុននោះមានការរីកចម្រើន និងមានប្រាក់ចំណេញច្រើន។ ផ្ទុយទៅវិញ សញ្ញាបណ្ណធ្វើការទូទាត់តែការប្រាក់ដែលបានកំណត់ជាមុន ហើយថ្លៃរបស់វាប្រែប្រួលនៅក្នុងដែនដែលកំណត់ដោយអត្រាការប្រាក់ ពោលគឺមិនមែនកំណត់ដោយប្រាក់ចំណេញរបស់ក្រុមហ៊ុននោះឡើយ។

បច្ចុប្បន្ន មានតែប្រភេទសញ្ញាបណ្ណសាជីវកម្មមួយប៉ុណ្ណោះ ដែលត្រូវបានចុះបញ្ជីនៅ ផ.ម.ក. ដោយមិនទាន់មានសញ្ញាបណ្ណរដ្ឋ។ សញ្ញាបណ្ណសាជីវកម្ម ជាប្រភេទមួយនៃមូលបត្របំណុលដែលបោះផ្សាយដោយក្រុមហ៊ុនមហាជនទទួលខុសត្រូវមានកម្រិត ឬនីតិ-បុគ្គលប្រតិស្រុត។ យោងតាមប្រកាសស្តីពីការបោះផ្សាយលក់មូលបត្របំណុលជាសាធារណៈចេញដោយគ.ម.ក. សញ្ញាបណ្ណសាជីវកម្មអាចចែកចេញជា3រួមមាន៖

1. សញ្ញាបណ្ណធម្មតា ( Plain Vanilla Bond) សំដៅដល់សញ្ញាបណ្ណដែលមានអត្រាគូប៉ុងថេរមានកំណត់ឥណប្រតិទានជាមុននៅ កាលបរិច្ឆេទបោះផ្សាយ មិនមានការលើកកម្ពស់ (Enhancement) និង/ឬលក្ខណៈបន្ថែមដូចជាសិទ្ធិទិញត្រលប់ (Call Option) ឬ សិទិ្ធលក់ (Put Option) និងមិនមានការធានា។

2. សញ្ញាបណ្ណមានបុគ្គលធានា (Guaranteed Bond) សំដៅដល់សញ្ញាបណ្ណដែលផ្ដល់ការធានាថាការប្រាក់ និងប្រាក់ដើមនឹងត្រូវបានទូទាត់សងដោយភាគីទី3 ដែលជានីតិបុគ្គល ករណីដែលបុគ្គលបោះផ្សាយមិនមានលទ្ធភាពសងបំណុល (Default) ដោយមូលហេតុដូចជាអសាធនភាព ឬក្ស័យធន។

3. សញ្ញាបណ្ណមានវត្ថុធានា (Secured Bond) សំដៅដល់សញ្ញាបណ្ណដែលមានដាក់ទ្រព្យសកម្មជាវត្ថុធានា លើកលែងតែ មូលបត្របំណុលដែលមានទ្រព្យធានា (Asset Backed Securities) ដែលត្រូវកំណត់នៅក្នុងបទប្បញ្ញត្តិដោយឡែក។

ប្រភព៖ គេហទំព័រផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា


ព្រឹត្តិការណ៍, ហិរញ្ញវត្ថុ

ន.ម.ក. និង ADB ជំរុញដំណើរការនៃការបោះផ្សាយសញ្ញាបណ្ណនិរន្តរភាព និងកាលានុវត្តភាពសម្រាប់កម្ពុជា

ភ្នំពេញ ៖ និយ័តករមូលបត្រកម្ពុជា (ន.ម.ក.) និងធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (ADB) បានសហការគ្នារៀបចំកិច្ចប្រជុំពិគ្រោះយោបល់ដំណើរការនៃការបោះផ្សាយសញ្ញាបណ្ណនិរន្តរភាព…
ព្រឹត្តិការណ៍, សេដ្ឋកិច្ច

វេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ៖ កម្ពុជាលើកកម្ពស់អាស៊ាន និងផ្ដោតលើចលនាការនៃការងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន

(ដាវ៉ូស-ក្លូស្ទើរ, ស្វីស) ៖ ប្រធានបទ « ទិដ្ឋភាពយុទ្ធសាស្រ្តស្តីពីអាស៊ាន និងតួនាទីជាប្រធានអាស៊ានរបស់កម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០២២ » បានក្លាយជាការពិភាក្សាពិសេស ដែលរៀបចំឡើងនៅវេទិកា…
ជំនួញ, ព្រឹត្តិការណ៍

រថយន្តអគ្គិសនីកំពុងចរាចរណ៍លើផ្លូវថ្នល់ទូទាំងពិភពលោកមានចំនួនជាង ១៦,៥លានគ្រឿង

យោងតាមទីភ្នាក់ងារថាមពលអន្តរជាតិ IEA ដែលបានបង្ហាញកាលពីថ្ងៃដើមសប្តាហ៍កន្លងមកនេះថា ប្រតិបត្តិការលក់រថយន្តអគ្គិសនីនៅទូទាំងទីផ្សារពិភពលោកកាលពីឆ្នាំ២០២១ទទួលបាន…
ព្រឹត្តិការណ៍, អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម

គ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ប៊ែមប៊ូ ហ្វាយនែន ភីអិលស៊ី (Bamboo Finance Plc) ចូលរួមយុទ្ធនាការបរិច្ចាកឈាម ដើម្បីសង្គ្រោះជីវិត

ភ្នំពេញ ៖ ខណៈតម្រូវការឈាមដើម្បីសង្រ្គោះអាយុជីវិតមានការកើនឡើងពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ហើយការផ្គត់ផ្គង់ឈាមបានធ្លាក់ចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ចាប់តាំងពីព្រឹត្តិការណ៍សហគមន៍២០កុម្ភៈមក…
ព្រឹត្តិការណ៍, អចលនទ្រព្យ

តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសក្រុងព្រះសីហនុកំពុងគាំទ្រសង្វាក់ផលិតកម្មរោងចក្រ សហគ្រាសជាង១៧០

នៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសក្រុងព្រះសីហនុ ដែលមានទាំងគម្រោងរោងចក្រផលិតសំបកកង់ដែលវិនិយោគដោយក្រុមហ៊ុនចិន JIANGSU GENERAL SCIENCE TECHNOLOGY CO.LTD…
ព្រឹត្តិការណ៍, សេដ្ឋកិច្ច

សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បន្តផ្សព្វផ្សាយពីសក្តានុពល និងឱកាសវិនិយោគនៅកម្ពុជា ដើម្បីទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគពីតំបន់អឺរ៉ុប

(ដាវ៉ូស-ស្វីស) ៖ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានបន្តធ្វើការផ្សព្វផ្សាយពីសក្តានុពល និងឱកាសវិនិយោគនៅកម្ពុជា ដើម្បីទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគនៅតំបន់អឺរ៉ុប..
ព្រឹត្តិការណ៍, អាជីវកម្មថ្មី និងនវានុវត្ត

ប្រធានប្រតិបត្តិនៃវេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ចង់ឃើញកម្ពុជាបង្កើតមជ្ឈមណ្ឌលទាញប្រយោជន៍ពីបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្មទី៤

ស្វីស ៖ រដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្ត្រី ឯកឧត្តម បណ្ឌិត កៅ គឹមហួន បានឱ្យដឹងថា ស្ថាបនិក និងជាប្រធានប្រតិបត្តិនៃវេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក បានបង្ហាញពីបំណងចង់ឃើញនូវការបង្កើត…
ព្រឹត្តិការណ៍, អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម

ONiON Mobility Assembly Plant Officially Launched

Cambodia is evolving into a more prosperous foreign investment destination and towards green development by 2050 in Southeast Asia and with the world…
ព្រឹត្តិការណ៍, សេដ្ឋកិច្ច

សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោករំពឹងថាធូរស្រាលបន្តិចវិញ ក្រោយបញ្ហាពាណិជ្ជកម្មរវាងមហាយក្សចិន និងអាមេរិកត្រូវបានដោះស្រាយ

បញ្ហាដ៏ចម្រូងចម្រាស់រវាងមហាយក្សចិន និងសហរដ្ឋអាមេរិករហូតមកដល់ពេលនេះនៅតែបន្តជម្លោះចំពោះការតម្លើងពន្ធនៅឡើយខណៈដែលសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មមួយនេះបានកើតមានឡើងតាំងតែ…
ព្រឹត្តិការណ៍, ហិរញ្ញវត្ថុ

ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ៖ ទ្រព្យសកម្មក្នុងស្រុកសុទ្ធនៃគ្រឹះស្ថានទទួលប្រាក់បញ្ញើបានបន្តកើនឡើង

ភ្នំពេញ ៖ ទ្រព្យសកម្មក្នុងស្រុកសុទ្ធនៃគ្រឹះស្ថានទទួលប្រាក់បញ្ញើបានបន្តកើនឡើងតិចតូចកាលពីដើមត្រីមាសដំបូង ឆ្នាំ២០២២ ធៀបនឹងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២១ ខណៈទ្រព្យសកម្មបរទេសសុទ្ធនៃវិស័យ…