បរទេស ៖ យោងតាមទិន្នន័យចុងក្រោយរបស់ធនាគារពិភពលោកនៅឆ្នាំ២០២១ បានបង្ហាញថា ប្រទេសហ្វីលីពីន មានទុនបម្រុងសរុបប្រមាណ ១០៨ ពាន់លានដុល្លារ ដែលធ្វើឱ្យប្រទេសមួយនេះក្លាយជាប្រទេសដែលមានទុនបម្រុងធំមួយក្នុងចំណោមប្រទេសដទៃទៀតនៅទ្វីបអាស៊ី។

យោងទៅតាមប្រភពពី Behind Asia បានលើកឡើងថា កម្លាំងសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំបំផុតមួយរបស់ហ្វីលីពីនគឺជាទុនបម្រុងបរទេសដ៏ធំរបស់ខ្លួន។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ តួលេខនេះបានក្លាយជាចំណុចកណ្តាលនៃការជជែកពិភាក្សាជាច្រើន ដោយមនុស្សមួយចំនួនអះអាងថា វាមានកម្រិតទាបណាស់បើប្រៀបធៀបតួលេខនៅតាមបណ្តាប្រទេសដទៃទៀតនៅក្នុងតំពន់អាស៊ី តួយ៉ាងដូចជា ជប៉ុន និងចិនជាដើម។ លើសពីនេះ ប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍មួយចំនួនទៀត ដូចជា ម៉ាឡេស៊ី ថៃ និង ឥណ្ឌូណេស៊ី ក៏មានទុនបម្រុងខ្ពស់ជាងហ្វីលីពីនផងដែរ ដែលនិយាយត្រឹមតែប្រទេសថៃមានទុនបម្រុងបរទេសជាង ២៤៦ ពាន់លានដុល្លារ ច្រើនជាងហ្វីលីពីនទ្វេដង។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ហ្វីលីពីន នៅតែត្រូវបានគេចាត់ទុកជាប្រទេសនៅអាស៊ីដែលមានទុនបម្រុងដ៏ច្រើន និងមានតម្លៃមួយផងដែរ។

យោងទៅតាម Behind Asia ដដែលបានវិភាគទៅលើការពិភាក្សានៃគំនិតទាំងពីរនេះ ដោយជាទូទៅ ការមានទុនបម្រុងបរទេសមួយចំនួនធំពិតជាមានសារៈសំខាន់ ប៉ុន្តែគេដោយសារមិនសូវផ្តោតទៅលើចំនួនទុនបម្រុងបរទេសដែលប្រទេសមួយមាននោះទេ ពីព្រោះទុនបម្រុងទំហំធំមិនមែនមានន័យថា វាបានគ្របដណ្តប់គ្រប់គ្រាន់ពីការប្រឈមមុខនឹងការប៉ះទង្គិចពីខាងក្រៅនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ នេះគឺជាកត្តាមួយក្នុងចំណោមបញ្ហាប្រឈមធំបំផុតពីខាងក្រៅ ហើយក៏ជាកត្តាសំខាន់បំផុតមួយក្នុងការកំណត់ថា តើទុនបម្រុងបរទេសរបស់ប្រទេសមួយមានទំហំប៉ុនណា។ នេះ​​ជា​មូលហេតុធំ​ដែល​ហ្វីលីពីន​មិន​មាន​ហានិភ័យនៅពេល​ដែល​និយាយពី​បំណុល​បរទេស។

ជាមួយគ្នានេះ ​ដើម្បី​យល់ឱ្យកាន់តែ​ច្បាស់​ថា ​តើ​ទុនបម្រុង​បរទេស​របស់​ហ្វីលីពីន​មាន​សារៈសំខាន់​ប៉ុណ្ណា​នោះ Behind Asia ក៏បានបង្ហាញពីទិន្នន័យមួយចំនួនផងដែរ ដោយយោងតាមទិន្នន័យរបស់ធនាគារពិភពលោកបានបង្ហាញពីទំហំទុនបម្រុងសរុបរបស់ប្រទេសនេះសម្រាប់ការនាំចូល ដែលបង្ហាញថាមានកម្រិតខ្ពស់បំផុតក្នុងចំណោមប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចធំៗទាំងអស់នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

នៅក្នុងទិន្នន័យឆ្នាំ២០២១ បានបង្ហាញថា ហ្វីលីពីន មានទុនបម្រុងសរុបសម្រាប់ ១០ខែលើការនាំចូល ខណៈដែលថៃមានទុនបំរុងសរុបប្រហែល ៩ខែប៉ុណ្ណោះក្នុងសម្រាប់ការនាំចូល ហើយវៀតណាមមានត្រឹមតែ ៤ខែប៉ុណ្ណោះ។ នេះ​ក៏​ជា​​បង្ហាញ​ថា ​ហ្វីលីពីន ​អាច​ស្រូប​យកប្រយោជន៍​បាន​ក្នុង​ករណី​មាន​ការ​ធ្លាក់​ចុះ។ ជាឧទាហរណ៍ក្នុងប៉ុន្មានខែថ្មីៗនេះ ទំនិញជាច្រើនបានឡើងថ្លៃ រួមទាំងប្រេង និងហ្គាស ដែលករណីនេះបានបង្កឱ្យមានភាពតានតឹងលើការនាំចូលរបស់ហ្វីលីពីន ប៉ុន្តែមានការនាំចូលបានគ្រប់គ្រាន់ដោយសារតែមានទុនបម្រុងបរទេសយ៉ាងច្រើន។

ក្រៅពីការនាំចូល ចំណុចសំខាន់មួយទៀតដែលបង្ហាញពីភាពរឹងមាំនៃទុនបម្រុងបរទេសរបស់ប្រទេសហ្វីលីពីន គឺដោយសារតែបំណុលខាងក្រៅ។ ធនាគារពិភពលោកបានគណនាទុនបម្រុងសរុបជាភាគរយនៃបំណុលខាងក្រៅ ដោយសារទុនបម្រុងបរទេសក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីសងបំណុលខាងក្រៅផងដែរ។ វាមានន័យថា អ្នកខ្ចីលុយជាដុល្លារអាមេរិក នោះអ្នកក៏ត្រូវសងជាដុល្លារអាមេរិកវិញ។ ករណីនេះក៏ជាហានិភ័យមួយផងដែរ ដោយសារបំណុលបរទេសបានធ្វើឲ្យសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសមួយចំនួនដួលរលំ។ នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ វិបត្តិហ្វីលីពីនគឺជាករណីប្រវត្តិសាស្ត្រទាក់ទងនឹងបំណុលបរទេសមួយ។ ករណីមួយទៀតនោះគឺវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុអាស៊ីឆ្នាំ១៩៩៧ ដែលសេដ្ឋកិច្ចទាំងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងអាស៊ីបូព៌ាមានបញ្ហារំហូរចេញនៃមូលធនយ៉ាងច្រើន ដែលបានធ្វើឲ្យរដ្ឋាភិបាល ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ និងសាជីវកម្មឯកជននានាបានប្រកាសពីការក្ស័យធន ដោយសារតែទុនបម្រុងបរទេសរបស់ពួកគេជាច្រើនបានបាត់បង់។ ស្របពេលនេះដែរ មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ និងធនាគារពិភពលោកបានបញ្ចេញប្រាក់កម្ចីសង្គ្រោះបន្ទាន់ជាង ១០ ពាន់លានដុល្លារ ដើម្បីជួយសង្គ្រោះប្រទេសទាំងនោះ។ យោងទៅតាមបទពិសោធន៍នេះបានផ្តល់ជាមេរៀនថា ប្រទេសទាំងអស់ចាំបាច់ត្រូវមាន​ទុន​បម្រុង​បរទេស​ធំ​ជាង​បំណុល​ក្រៅ​របស់​ខ្លួន​ ទើបអាចទប់ទល់ពីហានិភ័យនេះបាន។  

គួររំលឹកផងដែរថា គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២១ ហ្វីលីពីន មានទុនបម្រុងសរុបប្រហែល ១០២.៣ ភាគរយនៃបំណុលក្រៅ​ប្រទេស ខ្ពស់ជាងប្រទេសវៀតណាម និងឥណ្ឌូនេស៊ី ហើយនៅពីក្រោយថៃតែប៉ុណ្ណោះ។ ទាំងអស់នេះបញ្ជាក់ឱ្យឃើញថា ហ្វីលីពីន ស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពប្រសើរជាងមុន ដោយសារប្រទេសនេះមានទុនបម្រុងបរទេសធំជាងបំណុលបរទេសធ្វើឲ្យការនាំចូលមានស្ថិរភាព។ ជាងនេះទៅទៀត ការមានទុនបម្រុងបរទេសខ្ពស់បែបនេះក៏មានសារៈសំខាន់ដល់ទំនុកចិត្តរបស់វិនិយោគិន និងការផ្តល់ឥណទានផងដែរ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ការវាយតម្លៃរបស់ S&P ចុងក្រោយមើលឃើញថា ហ្វីលីពីន មានចំណាត់ថ្នាក់ B+++ ដែលខ្ពស់ជាងឥណ្ឌូនេស៊ី និងវៀតណាម ហើយប្រហាក់ប្រហែលជាមួយនឹងថៃ ហើយវាក៏ខ្ពស់ជាងប្រទេសឧស្សាហកម្មថ្មីៗផ្សេងទៀត ដូចជា ម៉ិចស៊ិក អាហ្រ្វិកខាងត្បូង និងប្រេស៊ីលផងដែរ។​

ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រជាជនហ្វីលីពីនមួយចំនួននៅតែគិតអវិជ្ជមានលើទុនបម្រុងបរទេសរបស់ប្រទេសខ្លួនឯង ដែលការយល់ខុសនេះមនុស្សជាច្រើនគិតថា វាជាហានិភ័យដោយសារហ្វីលីពីន​នាំ​ចូល​ច្រើន​ជាង​ការ​នាំ​ចេញ។ កាលពីឆ្នាំ២០២២ ហ្វីលីពីនមានឱនភាពពាណិជ្ជកម្មជាង ៥០ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ដែល​បង្ហាញ​ថាប្រទេសនេះ​បាន​នាំ​ចូល​ទំនិញ​ច្រើន​ជាង​ការ​នាំ​ចេញ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វាក៏គួរអោយកត់សំគាល់ផងដែរថា ទោះបីជាមានឱនភាពពាណិជ្ជកម្ម ប៉ុន្តែការទូទាត់សរុបនៃរំហូរចូល និងរំហូរចេញនៃប្រាក់នៅតែបង្ហាញសញ្ញាវិជ្ជមាន ហើយទុនបម្រុងបរទេសនៅតែការកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ តួអង្គសំខាន់ៗនៅក្នុងឧស្សាហកម្មទាំងមូលរបស់ហ្វីលីពីន ដែលបានជួយជំរុញការប្រមូលទុនបម្រុងបរទេស ប៉ុន្តែកត្តាវិជ្ជមានទាំងអស់ត្រូវបានបំភ្លេចចោល ព្រោះថា ប្រជាជនភាគច្រើនផ្តោតតែលើការជួញដូរទំនិញ។

យ៉ាងណាក៏ដោត ទោះ​បី​ជា​ប្រទេស​នេះ​នាំ​ចូល​ទំនិញ​ច្រើន​ជាង​ការ​នាំ​ចេញ​ ប៉ុន្តែប្រទេសនេះមាន​ការ​នាំ​ចេញ​សេវាកម្ម​ច្រើន​ជាង​ការ​នាំ​ចូល ​គឺ​ដោយ​សារ​ឧស្សាហកម្ម​មជ្ឈមណ្ឌល​ហៅ​ទូរស័ព្ទ​​បាន​បំប្លែង​ប្រាក់​រាប់​ពាន់​លាន​ដុល្លារពី​លំហូរ​បរទេស​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំ​ៗ​។ យោង​តាម​ទិន្នន័យ​ចុង​ក្រោយ​បំផុត​របស់​ធនាគារ​កណ្តាល​ហ្វីលីពីន​ បានបង្ហាញថា ក្នុង​រយៈ​ពេល ៩ ខែ​ដំបូង​នៃ​ឆ្នាំ២០២២ អតិរេក​សេវាកម្មមានចំណូល​ប្រហែល ១០ ពាន់​លាន​ដុល្លារ។ កត្តាផ្សេងទៀតក្នុងការជួយសមតុល្យនៃការទូទាត់ គឺសេវាកម្មផ្ទេរប្រាក់ទៅក្រៅប្រទេសដែលរកចំណូលបាន ៣៦,១ ពាន់លានដុល្លារកាលពីឆ្នាំ ២០២១ កន្លងទៅនេះ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ធនាគារកណ្តាលហ្វីលីពីនបានអនុម័តគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុដ៏ប្រុងប្រយ័ត្ន ដោយគោលនយោបាយនេះបានជួយគ្រប់គ្រងលំហូរមូលធន និង កសាងទុនបម្រុងបរទេស។ ដូច្នោះហើយ កត្តាទាំងអស់នេះពីការនាំចេញសេវាកម្មទៅក្រៅប្រទេស និងសេវាកម្មផ្ទេរប្រាក់  មិនត្រឹមតែបានជួយសម្រាលបន្ទុកនៃការមានឱនភាពពាណិជ្ជកម្មប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជួយបង្កើនទុនបម្រុងបរទេសសរុបរបស់ហ្វីលីពីនផងដែរ។ បើសិនមានការប៉ះទង្គិចពីខាងក្រៅ ប្រទេសអាចទប់ទល់បានដោយសារខ្លួនមានទុនបម្រុងបរទេសធំជាងបំណុលក្រៅប្រទេស៕