តាកែវ ៖ រដ្ឋាភិបាលអូស្ត្រាលី បានដាក់ចេញនូវគម្រោងកែប្រែជីវភាពកសិករនៅកម្ពុជា ដោយផ្ដល់នូវការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុទៅដល់ក្រុមកសិករក្នុងការអនុវត្តគម្រោងបង្កាត់ពូជមាន់ក្នុងស្រុកឱ្យកាន់តែមានភាពធន់ និងមានទីផ្សារខ្ពស់។

គម្រោងនេះមានសុពលភាពចំនួន ៤ឆ្នាំ គឺចាប់ពីឆ្នាំ២០២០ ដល់ឆ្នាំ ២០២៤ ដោយមានកិច្ចសហការលើជំនួយផ្នែកបច្ចេកទេសពីវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវបសុសត្វអន្តរជាតិ (ILRI) ព្រមទាំងមានកិច្ចសហការយ៉ាង​ជិតស្និទ្ធពីរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។

តាមរយៈគម្រោងនេះ កសិករចំនួន៣គ្រួសារនៅក្នុងស្រុកត្រាំកក់ខេត្តតាកែវ ត្រូវបានជ្រើសរើសឱ្យអនុវត្ត​ចិញ្ចឹម និងបង្កាត់ពូជ ដោយក្នុងមួយគ្រួសារទទួលបានពូជមាន់ស្គួយ (មាន់ស្រែ) ១ពាន់ក្បាល ព្រមទាំង​ជំនួយផ្សេង​ទៀតសម្រាប់ចំណាយលើចំណី និងការរៀបចំទីតាំងចិញ្ចឹមមាន់។

ទាក់ទិននឹងគម្រោងនេះ លោកស្រីបណ្ឌិត Anna Okello Ann ដែលជាអ្នកគ្រប់គ្រងកម្មវិធីស្រាវជ្រាវរបស់មជ្ឈមណ្ឌលអូស្ត្រាលីសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវកសិកម្មអន្តរជាតិ (ACIAR) បានឱ្យដឹងថា នេះជាគម្រោងទី១ ដែលមិនមែនតែនៅកម្ពុជាទេ តែជាគម្រោងដំបូងបង្អស់នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍តែម្ដង។

លោកស្រីបានឱ្យដឹងទៀតថា គម្រោងនេះអាចជួយប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅក្នុងសហគមន៍ឱ្យទទួលបានពូជមាន់ស្គួយដែលសុទ្ធល្អ មានភាពធន់នឹងអាកាសធាតុ ថែមទាំងអាចផ្ដល់ស៊ុតបានច្រើនជាងពូជមាន់ធម្មតា ហើយអ្វីដែលសំខាន់បំផុតគឺអាចលក់បានក្នុងតម្លៃថ្លៃ។

លោកបណ្ឌិត Wondmeneh Esatu សមាជិកគម្រោង និងជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រផ្នែកពន្ធុវិទ្យា និងបង្កាត់​ពូជសត្វ នៅវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវបសុសត្វអន្តរជាតិ (ILRI) ឯណោះវិញបានឱ្យដឹងថា កម្ពុជាជាប្រទេសមួយ ដែលមានទីតាំងអំណោយផលសម្រាប់ការធ្វើកសិកម្មគ្រប់ប្រភេទ បើធៀបទៅនឹងប្រទេសផ្សេងទៀតនៅក្នុងតំបន់។

លោកបន្តថា ៖

«ពូជមាន់ស្គួយដែលជាមាន់ក្នុងស្រុកស្រាប់នេះទៀតសោត គឺត្រូវនឹងវត្ថុបំណងរបស់​វិទ្យាស្ថាន ដោយពូជមាន់នេះមានការវិវត្តខ្ពស់ ត្រូវនឹងស្តង់ដារ ហើយសាច់ក៏មានរសជាតិឆ្ងាញ់ផងដែរ។ ដូច្នេះហើយ យើងចង់ពង្រឹងបច្ចេកទេសនៃការចិញ្ចឹមឱ្យកាន់តែប្រសើរជាងមុនថែមទៀត ដើម្បីបង្កើតជាអត្តសញ្ញាណមួយនៃផលិតផលក្នុងស្រុកតែម្ដង»។

យ៉ាងណាមិញ កសិករចំនួន៣គ្រួសារ ដែលត្រូវបានជ្រើសរើសឱ្យអនុវត្តគម្រោងនេះ សុទ្ធតែបានទទួលផ្លែផ្កាល្អ ជាពិសេសបានកែប្រែជីវភាពរបស់ពួកគេរៀងខ្លួនឱ្យធូរធាជាងមុនផងដែរ។

លោកស្រី កន ភារម្យ ដែលជាកសិករចិញ្ចឹមពូជមាន់ស្គួយបានឱ្យដឹងថា លោកស្រីចិញ្ចឹមមាន់តាំងតែពីឆ្នាំ ២០១៣មកម្លេះ ដោយកាលណោះគឺចិញ្ចឹមក្នុងទំហំមធ្យម ពោលគឺជាកសិដ្ឋានតូចមួយប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ លោកស្រីបានពង្រីកពីកសិដ្ឋានទៅជាសហគមន៍កសិកម្ម ដោយមានសមាជិកជាកសិករប្រមាណ ១៥០នាក់។

ដោយឡែក ការចិញ្ចឹមមាន់របស់លោកស្រីកាលពីមុន គឺចិញ្ចឹមមាន់ចម្រុះគ្រប់ប្រភេទ ប៉ុន្តែបន្ទាប់​ពីទទួលបានគម្រោងខាងលើ លោកស្រីបានផ្ដោតការចិញ្ចឹមតែទៅលើពូជមាន់ស្គួយតែប៉ុណ្ណោះ។

បច្ចុប្បន្ន លោកស្រី អាចរកចំណូលពីមាន់តាមរយៈការលក់ជាពូជផង លក់ជាសាច់ផង និងលក់ស៊ុតផង ដែលចំណូលទាំងនេះល្មមគ្រប់គ្រាន់នឹងឱ្យគ្រួសារលោកស្រីមានស្ថិរភាពល្អ។

ដោយឡែក កសិករ យ៉ែម សុខនី ឯណោះវិញ ដែលពីមុនមកត្រូវបង្ខំចិត្តចំណាកស្រុក ដើម្បីធ្វើការរកចំណូលសម្រាប់គ្រួសារនោះ ពេលនេះមានលទ្ធភាពអាចរកចំណូលបានពីការចិញ្ចឹមមាន់ដោយធូរ ហើយថែមទាំងអាច​បញ្ជូនកូនទៅ​សិក្សាថ្នាក់សកលវិទ្យាល័យ នៅទីក្រុងភ្នំពេញបានទៀតផង។

កសិកររូបនេះបានបន្តរៀបរាប់ទៀតថា លោកមិនត្រឹមតែចេះពីបច្ចេកទេសក្នុងការចិញ្ចឹមមាន់ឱ្យមានគុណភាពប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែលោកក៏ចេះពីបច្ចេកទេសគ្រប់គ្រងមាន់ ភ្ញាស់កូនមាន់ ចេះធ្វើកំណត់ត្រា តាមដានការវិវត្តរបស់មាន់ជាដើម។

ជាមួយគ្នានេះ លោកបណ្ឌិត ទុំ សុធ្ធីរ៉ា នាយកវិទ្យាស្ថានជាតិស្រាវជ្រាវសុខភាពសត្វ និងផលិតកម្ម ដែលជាអ្នកដឹកនាំ​គម្រោងនេះនៅកម្ពុជា បានឱ្យដឹងថា គម្រោងកែលម្អពូជមាន់ស្គួយ កំពុងអនុវត្តស្រប​តាមគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍអនុវិស័យផលិតសត្វ ដោយធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវផលិតភាព (ការលូតលាស់​ខ្ពស់ និងការផលិតស៊ុតច្រើន) ជាពិសេសធន់នឹងអាកាសធាតុក្នុងស្រុក) ជាពិសេសជួយ​បំពេញតម្រូវការ​កើនឡើងនៃសាច់មាន់ស្រែ និងពងមាន់ពូជក្នុងស្រុក ដែលចូលរួមបង្កើន​ប្រាក់ចំណូលកសិករ។

លោកបានបញញជាក់ថា៖

«នៅក្នុងវដ្តនៃគម្រោងនាពេលខាងមុខ ខ្ញុំចង់ឃើញគម្រោងពង្រីកទៅកាន់តំបន់ផ្សេងៗដើម្បីឱ្យមានកសិករចិញ្ចឹមមាន់មានពូជក្នុងស្រុកល្អៗ សមស្របទាំងក្នុងប្រព័ន្ធផលិតកម្មលក្ខណៈគ្រួសារ និងពាណិជ្ជកម្ម»។ 

សូមបញ្ជាក់ផងដែរថា ចំពោះតម្លៃ​មាន់​ស្កួយនាពេល​បច្ចុប្បន្ន​ត្រូវ​បាន​លក់​ក្នុង​តម្លៃ ៥ ដុល្លារ​ក្នុង​មួយ​គីឡូក្រាម ខណៈ​ពង​របស់​វា​មាន​តម្លៃ ០,៣ ដុល្លារ រីឯ​មេបាពូជ​របស់​ពូជ​ស្គួយ​ត្រូវ​បាន​លក់​ក្នុង​តម្លៃ​ប្រហែល ១៥ ដុល្លារក្នុង១ក្បាល៕