ភ្នំពេញ ៖ ក្រុមអ្នកជំនាញកសិកម្មបានលើកឡើងថា ការធ្វើដំណាំកសិកម្មមានកុងត្រាទិញ-លក់ ឬ (Contract Faming) មុនពេលដាំដុះ ឬមុនប្រមូលផល មានភាពល្អប្រសើរជាងធ្វើកសិកម្មទាំងប្រថុយប្រថានដែលមានទីផ្សារមិនច្បាស់លាស់ ឬចូលដល់រដូវប្រមូលផលមិនមានឈ្មួញចុះទិញ ហើយតម្លៃទិន្នផលធ្លាក់ចុះ។  

លោកស្រី អេង រ៉ាណែត ​ប្រធានសហគមន៍កសិកម្មទំនើបម្រេចមេមត់ និងត្បូងឃ្មុំ បានមានប្រសាសន៍ថា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ នៅពេលជិតដល់រដូវប្រមូលផលម្រេច​ គេឃើញឈ្មួញ ក៏ដូចជាតំណាងក្រុមហ៊ុននានា តែងមកសហការចុះកិច្ចសន្យាទិញ-លក់ជាមួយកសិករ ប៉ុន្តែសម្រាប់តម្លៃថ្លៃថ្នូរវិញ មានភាពមិនទៀងទាត់នោះឡើយ ដោយឆ្នាំខ្លះបានតម្លៃខ្ពស់ ឆ្នាំខ្លះបានតម្លៃទាប អាស្រ័យទៅតាមទីផ្សារជាក់ស្តែង។ តួរយ៉ាងដូចជាឆ្នាំ២០២៥នេះ ម្រេចមានតម្លៃ ៧ដុល្លារក្នុងមួយគីឡូក្រាម ខណៈដែលកាលពីឆ្នាំ២០២៣ និងឆ្នាំ២០២៤ កន្លងទៅ ម្រេចមានតម្លៃចន្លោះត្រឹមតែពី ៤ដុល្លារទៅ ៥ដុល្លារប៉ុណ្នោះក្នុង ១គីឡូក្រាម។

អ្នកស្រីបានមានប្រសាសន៍ដូច្នេះថា ៖

«ឆ្នាំនេះខុសពីឆ្នាំមុនៗ ដោយយើងបានកុងត្រា ១គីឡូ ៧ដុល្លារ ដែលជាតម្លៃល្អ និងខ្ពស់ជាងឆ្នាំចាស់ ព្រោះកាលពីឆ្នាំកន្លងទៅយើងលក់បានតែចន្លោះពី ១៦០០០រៀលទៅ ២០០០០រៀលទេក្នុង ១គីឡូក្រាម»។

សូមបញ្ជាក់ថា សហគមន៍កសិកម្មទំនើប ម្រេច មេមត់ និងត្បូងឃ្មុំ មានសមាជិកសរុប ៨៨គ្រួសារ មានផ្ទៃដីដាំដុះសរុបចំនួន ១៥០ហិកតា និងអាចប្រមូលផលម្រេចបាន ១៥០តោនក្នុងមួយឆ្នាំ។ ម្រេចជាដំណាំមួយប្រភេទដែលមានទីផ្សារទាំងក្នុង និងក្រៅប្រទេស ជាកត្តាធ្វើឱ្យកសិករមិនព្រួយបារម្ភពីការរកទីផ្សារនោះឡើយ។  

ស្រដៀងគ្នានេះដែរ លោក ហេង ឆេងលី ប្រធានសហគមន៍កសិកម្ម ទុរេន បែកអន្លូង ស្ទឹងត្រង់​ ខេត្តកំពង់ចាម មានទីតាំងស្ថិតនៅជាប់ដងទន្លេមេគង្គលើ ដែលជាដីសម្បូរជីជាតិ អំណោយផលដល់ការដាំដុះ ជាពិសេសប្រភេទដំណាំទុរេនតែម្ដង ហើយក្រៅពីនេះក៏មានដូចជា ស្វាយចន្ទី កៅស៊ូ និងដំណាំអនុផលផ្សេងៗទៀតផងដែរ។

សម្រាប់សហគមន៍កសិកម្ម បែកអន្លូង ស្ទឹងត្រង់ កំពង់ចាម បច្ចុប្បន្នមានសមាជិកចំនួន ៤៥គ្រួសារ និងមានផ្ទៃដីសរុបជាង ៦០០ ហិកតា ស្មើនឹងចំការសរុបចំនួន ៩៥ និង​មាន​ផ្ទៃដីដាំដុះដំណាំទុរេនជិត ៥០០ហិកតា ដែលមានសមត្ថភាពផ្គត់ផ្គង់ទុរេនប្រមាណ ២ ៥០០​ តោន ក្នុងមួយឆ្នាំ ហើយឱ្យតែជិតដល់រដូវប្រមូលផលម្តងៗ គឺតែងមានឈ្មួញក្នុងស្រុកចុះដើរម៉ៅទិញយកទាំងអស់ ឬធ្វើកិច្ចសន្យាទិញ-លក់ទៅតាមតម្លៃចរចាជាមួយម្ចាស់ចំការ។

លោក ហេង ឆេងលី បានបញ្ជាក់បន្ថែមដូច្នេះថា ៖

«តាមធម្មតា ដំណាំប្រភេទនេះនៅជិតដល់ពេលប្រមូលផល ឈ្មួញមកទិញរៀងរាល់ឆ្នាំ ហើយភាគច្រើនធ្វើកុងត្រាទិញ-លក់ទៅតាមការចរចារវាងអ្នកលក់និងអ្នកទិញ ឬឈ្មួញខ្លះម៉ៅយកជាចំការតែម្តង»។

សូមបញ្ជាក់ដែរថា បច្ចប្បន្ន សហគមន៍កសិកម្មទំនើប បែកអន្លូង ស្ទឹងត្រង់ ខេត្តកំពង់ចាម តាមរយៈក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ទទួលបានការអនុញ្ញាតជាផ្លូវការពីអគ្គរដ្ឋបាលគយចិន (GACC) ក្នុងការចុះកិច្ចសន្យា ចាប់ផ្តើមធ្វើការនាំចេញផ្លែទុរេនស្រស់ទៅកាន់ទីផ្សារប្រទេសចិន ស្របតាមពិធីសារដែលបានចុះហត្ថលេខាកាលពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥កន្លងទៅនេះ។

ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងការធ្វើកិច្ចសន្យាទិញ-លក់មុនប្រមូលផលនេះដែរ ក្រុមហ៊ុន វីរៈ ប៊ុនថាំ តាមរយៈក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ បានធ្វើកិច្ចសន្យា (Contract Farming) ជាមួយកសិករសហគមន៍កសិកម្មទំនើបក្នុងខេត្តបាត់ដំបង និងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ដោយទទួលទិញស្រូវស្រង៉ែពីកសិករប្រមាណជាង ៣០ ០០០តោន។

អ្នកឧកញ៉ា ស៊ូ វីរៈ អគ្គនាយកក្រុមហ៊ុន វីរៈ ប៊ុនថាំ គ្រុប បានមានប្រសាសន៍ថា ៖

«ការចុះមកធ្វើកិច្ចសន្យាទិញ-លក់ ជាមួយកសិករដែលជាសមាជិកសហគមន៍កសិកម្មទំនើប គឺដើម្បីផ្តល់ទំនុកចិត្ត និងជួយឱ្យពួកគាត់មានជំនឿចិត្តកាន់តែខ្ពស់ទៅលើក្រសួងកសិកម្ម ថាពិតជាបានស្វែងរកទីផ្សារ ទិញស្រូវពីកសិករពិតប្រាកដមែន ដែលស្រូវស្រង៉ែទាំងនេះនឹងត្រូវផលិតជាអង្ករគុណភាពខ្ពស់ សម្រាប់នាំចេញទៅទីផ្សារបរទេស មានដូចជា ប្រទេសចិន សហគមន៍អឺរ៉ុប សហរដ្ឋអាម៉េរិក និងប្រទេសអូស្រ្តាលី ជាដើម»។

ឯកឧត្តម ឃឹម ហ្វ៊ីណង់ អនុរដ្ឋលេខាធិការ និងជាអ្នកនាំពាក្យក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ បានមានប្រសាសន៍ថា ក្រុមហ៊ុន វីរៈ ប៊ុនថាំ បានចុះកិច្ចសន្យាទិញ-លក់ ស្រូវស្រង៉ែចំនួនជាង ៣ម៉ឺនតោន ក្នុងនោះមានកសិករចំនួន ១២០គ្រួសារ និងមានផ្ទៃដំាដុះចំនួន ៦០០០ហិកតា ដែលបានចូលរួម និងចុះកិច្ចសន្យា។

ឯកឧត្តម​បញ្ជាក់ថា ៖

«ការធ្វើ​កសិកម្ម​ដោយ​មាន​ការចុះកុង​ត្រាជាមួយ​អ្នកទិញ​ជា​មុន​ គឺជាវិធីសាស្រ្តដ៏ប្រសើរបំផុតដើម្បីការពារកសិករតូចៗ។ ចំពោះកសិករណា ឬសហគមន៍ណា ដែលអាចបំពេញទៅតាមកិច្ចសន្យាខាងលើបាន តែងទទួលបាននូវការធានាតម្លៃពីទីផ្សារនៅក្នុងកម្រិតមួយដែល​ល្អប្រសើរជាជាងកសិករធ្វើកសិកម្មដោយប្រថុយប្រថាន។ ក្រសួងកសិកម្ម បាន​បង្កើត​យន្តការមួយគឺការរួមគ្នារបស់​ប្រជាកសិករបង្កើតសហគមន៍កសិកម្មទំនើប ហើយ​តាមរយៈយន្តការនេះ មានការធានាតម្លៃទីផ្សារទុកជាមុនតាមរយៈការធ្វើផលិតកម្មកសិកម្មតាមកិច្ចសន្យា ឬ Contract Farming នេះ»។

គួរបញ្ជាក់ថា រហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ននេះ ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ បានបង្កើតសហគមន៍កសិកម្មទំនើបបានចំនួន ២៥ទីតាំង នៅទូទាំងប្រទេស​ ហើយសហគមន៍មួយចំនួនទទួលបានកិច្ចសន្យាទិញ-លក់រួចរាល់ហើយ ហើយសហគមន៍មួយចំនួនទៀតក៏កំពុងបន្តនីតិវិធីធ្វើកិច្ចសន្យាទិញ-លក់ផងដែរ៕