បរទេស ៖ យោងតាមប្រភពព័ត៌មានពី CNA បានរាយការណ៍ថា​ ប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ចំនួន៣ ទទួលបានជោគជ័យក្នុងការធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មជាមួយអាម៉េរិក ហើយវិធីសាស្រ្តរបស់ពួកគេអាចធ្វើជាគំរូសម្រាប់ប្រទេសផ្សេងទៀតនៅក្នុងតំបន់អាស៊ានដែលកំពុងព្យាយាមចរចាអត្រាពន្ធទាបជាមួយមហាអំណាចមួយនេះ។

អ្នកវិភាគបានមើលឃើញពីភាពស្រដៀងគ្នាមួយចំនួនដែលឥណ្ឌូនេស៊ី វៀតណាម និងហ្វីលីពីន យកទៅចរចាជាមួយនឹងអាម៉េរិក គឺការផ្តល់ជូនពន្ធ ០% លើទំនិញនាំចូលពីអាម៉េរិក ការទិញផលិតផលអាម៉េរិកបន្ថែមទៀត និងការសន្ទនាដោយផ្ទាល់ទៅកាន់ប្រធានាធិបតី Donald Trump ។ យ៉ាងណាមិញ អ្នកវិភាគបញ្ជាក់ថា កត្តាទាំងនេះប្រហែលជាមិនអាចអនុវត្តបានចំពោះប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ទាំងអស់នោះទេ។ អ្នកជំនាញពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគ Andry Satrio Nugroho មកពីវិទ្យាស្ថានអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ (INDEF) លើកឡើងថា ស្របពេលដែលប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ផ្សេងទៀតកំពុងចរចាជាមួយទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន វានៅតែមិនច្បាស់ថា តើកិច្ចព្រមព្រៀងទាំងបីខាងលើដែលបានប្រកាសមកទល់ពេលនេះនឹងល្អបំផុតដែរ ឬទេ?

Andry បាន​និយាយ​ថា​ ៖ គេនៅ​មិន​ទាន់​ដឹងទេ​ថា​ តើពន្ធរបស់​វៀតណាម​ និង​ឥណ្ឌូនេស៊ី​ អាចទាប​ជាង​ប្រទេស​ដទៃ​ទៀត​ដែរ​ ឬ​អត់​ ជាពិសេស​ក្នុង​អាស៊ាន?​ ដោយសារ ថៃ ម៉ាឡេស៊ី ឬប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ផ្សេងទៀតអាចមានឱកាសប្រសើរជាងនេះខណៈដែលពួកគេកំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលចរចានៅឡើយ។  លោក Andry និងអ្នកជំនាញផ្សេងទៀតបានលើកទីកចិត្តឲ្យប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍សិក្សាមើលពីកិច្ចព្រមព្រៀងដែលវៀតណាម ឥណ្ឌូនេស៊ី និងហ្វីលីពីន ជាមួយនឹងអាម៉េរិក ដើម្បីចរចាកិច្ចព្រមព្រៀងអនុគ្រោះផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេមុនថ្ងៃទី ១ ខែសីហា ដែលជាថ្ងៃកំណត់អនុវត្តពន្ធរបស់ Trump ចូលជាធរមាន។

វៀតណាម គឺជាប្រទេសនៅក្នុងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដំបូងគេដែលឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មជាមួយនឹងអាម៉េរិកជោគជ័យ។ Donald Trump បានបន្ទាបពន្ធពី ៤៦% មកត្រឹម ២០% ខណៈដែលទីក្រុងហាណូយនឹងគិតពន្ធ ០% លើការនាំចូលពីអាម៉េរិក។ ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី ១៥ ខែ​កក្កដា​ អាម៉េរិក​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​មួយ​ជាមួយ​នឹងឥណ្ឌូណេស៊ី ដែលជា​ប្រទេស​​មាន​សេដ្ឋកិច្ច​ធំ​ជាង​គេ​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ នៅក្នុងកិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​នេះ​ អាម៉េរិកបន្ទាប​ពី ៣២% មកត្រឹម ១៩% ​លើ​ទំនិញនាំចូលពី​ឥណ្ឌូណេស៊ី ហើយប្រទេសនេះនឹងបន្ទាបពន្ធមកត្រឹម ០% លើការនាំចូលពីអាម៉េរិក។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ទាំងវៀតណាម និងឥណ្ឌូណេស៊ី សុទ្ធតែយល់ព្រមបើកចំហរទីផ្សារទាំងមូលរបស់ខ្លួនសម្រាប់អាម៉េរិកដោយគ្មានការរឹតបន្តឹងណាមួយឡើយ។ លើសពីនេះ ឥណ្ឌូណេស៊ី គ្រោងនឹងទិញថាមពលពីអាម៉េរិក ១៥ ពាន់លានដុល្លារ, ផលិតផលកសិកម្ម ៤,៥ ពាន់លានដុល្លារ, និងយន្តហោះ Boeing ចំនួន ៥០ គ្រឿង។ ថ្មីៗនេះ ហ្វីលីពីនគឹ​ជា​ប្រទេស​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​ចុងក្រោយ​គេ​ដែល​បានឈានដល់​កិច្ចព្រមព្រៀង​ជាមួយ​អាម៉េរិក។ Trump យល់ព្រមបន្ទាបពន្ធលើការនាំចូលពីប្រទេសនេះពី ២០% មកត្រឹម ១៩% ហើយហ្វីលីពីននឹងបន្ទាបពន្ធមកត្រឹម ០% លើទំនិញមួយចំនួននាំចូលពីអាម៉េរិក។

ក្រៅពីការយកពន្ធ ០% ទាំងកិច្ចព្រមព្រៀងវៀតណាម និងឥណ្ឌូណេស៊ី មានឃ្លាស្តីពីករណីដឹកជញ្ជូនផងដែរ ពាក់ព័ន្ធនឹងការដែលប្រទេសផ្សេងនាំចេញទំនិញមកកាន់អាម៉េរិកតាមរយៈប្រទេសទាំងពីរនេះ ក្នុងគោលបំណងគេចពីពន្ធ។ ក្នុងករណីរបស់វៀតណាម ទំនិញប្រទេសផ្សេងដែលឆ្លងកាត់វៀតណាមត្រូវប្រឈមមុខនឹងពន្ធ ៤០% ដែលកើនឡើងទ្វេដងនៃអត្រាមូលដ្ឋាន ២០%។ អ្នកវិភាគមើលឃើញថា នេះគឺជាចេតនារបស់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនក្នុងការទប់ស្កាត់ការនាំចេញរបស់ក្រុមហ៊ុនចិន។ Trump ធ្លាប់ចោទប្រកាន់វៀតណាមថា ពួកគេអនុញ្ញាតឲ្យមានការដឹកជញ្ជូនផលិតផលរបស់ចិន ដែលធ្វើឲ្យទីក្រុងប៉េកាំងអាចគេចផុតពីការយកពន្ធខ្ពស់របស់អាម៉េរិក។ ប្រសិនបើមានការដឹកជញ្ជូនទំនិញពីប្រទេសផ្សេងតាមរយៈឥណ្ឌូនេស៊ី នោះពន្ធនឹងត្រូវបានដំឡើងពីអត្រាមូលដ្ឋានដូចនឹងវៀតណាមដែរ។

មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ មេដឹកនាំហ្វីលីពីន វៀតណាម និងឥណ្ឌូនេស៊ីសុទ្ធតែបានសន្ទនាដោយផ្ទាល់ជាមួយនឹង​ Donald Trump មុនពេលកិច្ចព្រមព្រៀងនីមួយៗត្រូវបានសម្រេច។

ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពី Ferdinand Marcos Jr បានធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចនៅសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងសប្តាហ៍នេះ និងបានជួបជាមួយ Trump នៅឯសេតវិមាន ខណៈដែលមេដឹកនាំវៀតណាម និងឥណ្ឌូនេស៊ីនិយាយជាមួយ Trump តាមទូរស័ព្ទ។ Andry យល់ឃើញថា នេះអាចជាគន្លឹះមួយក្នុងការទទួលបានការចរចាជាពិសេសការហៅទូរស័ព្ទ។

ទោះជាយ៉ាងណាក្តី លោក Andry លើកឡើងពីការព្រួយបារម្ភអំពីការឥណ្ឌូណេស៊ីដកការរឹតបន្តឹងលើការនាំចេញសារធាតុរ៉ែសំខាន់ៗរបស់ខ្លួនទៅកាន់អាម៉េរិក ដោយសារវាអាចជំរុញឱ្យប្រទេសផ្សេងទៀតចង់បានការអនុគ្រោះបែបនេះដូចគ្នា។ ក្នុងរយៈពេលមួយទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះ ឥណ្ឌូនេស៊ីព្យាយាមកែច្នៃរ៉ែឆៅរបស់ខ្លួន ដើម្បីបង្កើតផលិតផលសម្រេចដែលមានតម្លៃថ្លៃក្នុងគោលបំណងជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ លើសពីនេះ ឥណ្ឌូនេស៊ីបានឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយអាម៉េរិក ដោយសារខ្លួនប្តេជ្ញាទិញផលិតផលរបស់អាម៉េរិករាប់ពាន់លានដុល្លារ ប៉ុន្តែប្រទេសតូចៗនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ប្រហែលជាមិនអាចធ្វើបែបនេះបានទេ ដោយសារពួកគេមិនត្រូវការនាំចូលផលិតផលក្នុងបរិមាណច្រើន។ នៅក្នុងករណីហ្វីលីពីនវិញ Trump បន្ទាបពន្ធត្រឹមតែ ១% ប៉ុណ្ណោះ ដោយទម្លាក់ពី ២០% មកត្រឹម ១៩%  ដែលធ្វើឲ្យមានការរិះគន់មួយចំនួនហៅកិច្ចព្រមព្រៀងនេះថា អយុត្តិធម៌។ ជាក់ស្តែង ថៃប្រកាន់ជំហរយ៉ាងមុតមាំថា ខ្លួនមិនអាចបន្ទាបពន្ធមកត្រឹម ០% សម្រាប់ការនាំចូលពីអាម៉េរិកនោះទេ ដោយលើកហេតុថាត្រូវការពារសេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុក និងកសិកររបស់ខ្លួន៕