កណ្តាល ៖ ស្អំ ជារុក្ខជាតិដែលត្រូវបានចាត់ទុកជាប្រភេទបន្លែស្លឹកដែលគេអាចយកទៅច្នៃធ្វើម្ហូបបានច្រើនមុខ និងមានរសជាតិឆ្ងាញ់ដូចបន្លែដទៃទៀតដែរ ប៉ុន្តខុសត្រង់ថា សម្រាប់កសិករដែលប្រកបមុខរបរដាំដំណាំស្អំ គឺដាំដុះតែម្តងប៉ុណ្ណោះ តែគេអាចថែទាំ និងប្រមូលផលរបស់វាបានជាច្រើនឆ្នាំ រហូត​បន្តដល់ជំនាន់កូនទៀតផង ខណៈដែលតម្រូវការទីផ្សារមានមិនចេះដាច់។

លោក កង សារ៉ុម ជាមន្រ្តីចូលនិវត្តន៍ម្នាក់បានចាប់យកមុខរបរដាំដំណាំស្អំ នៅលើផ្ទៃដីប្រហែលជា ២៥០ម៉ែត្រការ៉េ ស្ថិតក្នុងភូមិព្រែកថី ឃុំរការខ្ពស់ ក្រុងតាខ្មៅ ខេត្តកណ្តាល បានមានប្រាសាសន៍ថា ក្រោយពីចូលនិវត្តន៍ការងារជាមន្រ្តីរាជការ លោក និងគ្រួសារបានចាប់យករបរដាំស្អំលក់ ដោយចាត់ទុកដូចជាការហាត់​ប្រាណ និងអាចរកប្រាក់ចំណូលចូលគ្រួសារបានមូយចំណែកផងដែរ។ អ្វីដែលសំខាន់ គឺដោយសារវាមានលក្ខណៈពិសេសងាយស្រួលដាំ ដាំតែម្តង អាចទាញយកផលលក់បានយូរឆ្នាំ អាចបន្តដល់ជំនាន់កូនតចៅបានថែមទៀត ព្រោះដើមវាមិនងាយងាប់ដូចដំណាំផ្សេងៗនោះទេ ឱ្យតែចេះថែទាំវាឱ្យបានល្អ។

លោកបញ្ជាក់ថា ៖

«ក្នុងទំហំដីប្រមាណជា ២៥០ម៉ែត្រការ៉េ អាចប្រមូលផលលក់បានចន្លោះពី ១៥ម៉ឺនរៀលទៅដល់ ៣០ម៉ឺនរៀលក្នុងមួយសប្តាហ៍ អាស្រ័យទៅលើទីផ្សារស្អំឡើងថ្លៃ ឬធ្លាក់ថ្លៃ ។ នៅរដូវប្រាំង ចន្លោះខែធ្នូ ដល់ខែមិថុនា តម្លៃស្អំលក់មិនសូវបានថ្លៃទេ ដោយសារវាងាយស្រួលថែទាំ និងដុះលូតលាស់បានល្អ ប៉ុន្តែនៅរដូវវស្សា ចាប់ពីខែមិថុនា ដល់ខែធ្នូ ភ្លៀងធ្លាក់ច្រើនស្អំមិនសូវអំណោយផល បេះបានតិច ដូច្នេះ តម្លៃស្អំឡើងថ្លៃខ្ពស់»។

សម្រាប់ចម្ការស្អំខាងលើនេះ បច្ចុប្បន្ន ឈ្មួញបានចុះប្រមូលទិញដល់ចំការផ្ទាល់ និងមានតម្លៃប្រមាណជា ៣៥០០រៀល ទៅ ៤០០០​រៀលប៉ុណ្ណោះក្នុងមួយគីឡូក្រាម ហើយកសិករអាចប្រមូលផលស្អំបានចន្លោះពី៣៥ ទៅ ៤០គីឡូ​ក្រាមក្នុងទំហុំដីខាងលើ។ ប៉ុន្តែសម្រាប់រដូវវស្សាដែលពុំសូវមានស្អំវិញតម្លៃវាឡើងទ្វេរដង ១ គុណនឹង ២ មានន័យថា ឈ្មួញទិញឡើងថ្លៃខ្ពស់រហូតដល់ ៧៥០០រៀល​ ទៅ ៨០០០រៀលក្នុងមួយគីឡូក្រាម។ ក្រោយពីប្រមូលផលកាត់ត្រួយលក់ឱ្យឈ្មួញរួច កសិករអាចប្រើជីអ៊ុរ៉េ ដើម្បីបាចបំប៉នដើមរបស់វា រួចដាក់ទឹកជាប្រចាំ ២ ឬ ៣ថ្ងៃគេដាក់ទឹកម្តង អាស្រ័យទៅលើអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំងឬមិនសូវក្តៅ ហើយបើពិនិត្យទៅឃើញថាស្អំមិនសូវល្អគេអាចប្រើថាំជំនួយឱ្យត្រូយលាស់ ទើបអាចប្រមូលផលទៅលក់នៅលើទីផ្សារបានច្រើន។​

នៅពេលសួរថា ៖

«តើស្អំឱ្យផលប៉ុន្មានឆ្នាំទើបវាចាស់ដើមប្រមូលផលលែងបាន? លោកតបយ៉ាងលឿនថា ឱ្យតែយកចិត្តទុកដាក់ថែទាំ វាមិនងាយងាប់ដើមនោះទេ ទោះយើងចាស់ទៅក៍នៅឱ្យផលបន្តដល់កូនតចៅយើងទៀត សំខាន់ឱ្យតែចេះថែទាំ»។

ចំពោះបច្ចេកទេសដាំដុះស្អំវិញត្រូវបានកសិកររូបនេះបញ្ជាក់ថា ហាក់មិនមានការលំបាកខ្លាំងនោះទេ ដោយដំបូងឡើយកសិករគ្រាន់តែរកដីដែលមានជីជាតិល្អ ជាពិសេសដីមិនដក់ទឹកនៅរដូវវស្សា គេអាចយកមកដាំស្អបានហើយ ដោយត្រូវភ្ជួររាស់ដីហាលចោលចន្លោះ ១០ ទៅ ១៥ ថ្ងៃ ដើម្បីធ្វើឱ្យដីធូរ និងសម្លាប់មេរោគ រួចពួនដីលើកជារង ជាជួរៗ ចន្លោះពីគ្នា ៨ ស.ម ឬ ១០ ស.ម ទើបគេកាប់មែកស្អំប្រវែង ៣ ឬ ៤ ស.ម មកដោតជាជួរៗចន្លោះពីគ្នាប្រហែល ៨ ស.ម រួចយកស្លឺកចេកក្រៀម ឬស្លឹកឈើក្រៀមមកគ្របពីលើវា ហើយស្រោចទឹកជាប្រចាំ ២ ឬ ៣ថ្ងៃម្តង តែកុំឱ្យជាំទឹក ខ្លាចស្អំរលួយ រហូតអាយុ ២ខែ គេចាប់ផ្តើមបកស្លឹកឈើចេញឱ្យស្អំដុះលាស់ត្រួយឡើង ហើយថែទាំ ដកស្មៅ ដាក់ជី ដាក់ទឹកធម្មតា រហូតដល់អាយុ ៤ខែ វាចាប់ផ្តើមឱ្យផលជាបណ្តើរៗ រហូតដល់អាយុ ១ឆ្នាំ​ ទើបវាឱ្យផលពេញលេញ និងអាចប្រមូលផលបានប្រមាណជា ៤០គីឡូក្រាមក្នុងទំហុំដីជាង២០០ម៉ែត្រការ៉េនោះ។

កសិករខាងលើអះអាងថា នៅពេលគេប្រមូលផលស្អំបាន ២ឆ្នាំ គេត្រូវកាប់ដើមចាស់ចោលទុកត្រឹមជង្គង់ប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីឱ្យស្អំលាស់ដើមថ្មីឱ្យផលបានច្រើនដូចមុន ហើយបើមិនកាប់វាទេ ដើមវាចាស់វានឹងមិនសូវឱ្យផលច្រើននោះឡើយ។

លោក ឈឿន ឆូ ចៅសង្កាត់រកាខ្ពស់បានមានប្រសាសន៍ថា កសិករនៅក្នុងមួលដ្ឋានមិនសូវមានទំនោរដាំស្អំធ្វើជាសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារច្រើននោះទេ ដោយអ្នកខ្លះដាំជាលក្ខណៈគ្រួសារ ដែលមានទម្លាប់ដាំតៗតាំងពីឪពុកម្តាយជីដូនជីតាមក ប៉ុន្តែដោយសារមិនមានអ្នកដាំច្រើននេះហើយ ទើបស្អំមិនលំបាករកទីផ្សារ ទោះថោក ឬថ្លៃ នៅតែមានតម្រូវការទីផ្សារ។ ចំណែកឈ្មួញកណ្តាលគឺប្រមូលទិញស្អំពីចំការ យកទៅលក់បោះដុំបន្តនៅផ្សារដើមគរ ផ្សារនាគមាស ផ្សារជម្ពួវ័ន ឬផ្សារគួរស្រូវ ក្នុងក្រុងភ្នំពេញ៕ វិន ឈុនហ៊ាត