ឥណ្ឌូនេស៊ី ៖ សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា បានគូស​រំលេចពីការដើរតួនាទីដ៏ចាំបាច់មួយចំនួនរបស់ប្រទេសចិន ដែលជាចំណែកដ៏សំខាន់សម្រាប់កំណើន និង​វិបុលភាពរបស់អាស៊ាន ដែលការគូសរំលេចពីសារៈសំខាន់របស់ចិនសម្រាប់អាស៊ាន ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន-ចិនលើកទី២៦ ដែលមេដឹកនាំអាស៊ាន និងមេដឹកនាំប្រទេស​ដៃគូ​សន្ទនាជួបជុំគ្នាកាលពីព្រឹកថ្ងៃពុធ ទី៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០​២៣នៅទីក្រុងហ្សាកាតា ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ នៅក្នុងសុន្ទរកថាគន្លឹះបើកកិច្ចប្រជុំនាពេលនោះ សម្ដេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានគូសរំលេចនូវ​តួនាទីដ៏មានសារៈសំខាន់មួយចំនួនរបស់ចិនសម្រាប់តំបន់អាស៊ាន ដោយសម្តេចធិបតីបានលើកឡើងថា កម្ពុជាទទួលស្គាល់ផលប្រយោជន៍រួមនៃទំនាក់​ទំនងល្អក្នុងអំឡុងពេលជិត ៣ទស្សវត្សរ៍ រវាងចិន និងអាស៊ាន។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាវិញ គំនិត​ផ្តួចផ្តើមខ្សែក្រវាត់ និងផ្លូវ (BRI) បានផ្ដល់ប្រយោជន៍ជាច្រើនដល់កម្ពុជា ជាពិសេស​ក្នុង​វិស័យ​ដឹកជញ្ជូន ដូចមាន ផ្លូវលឿនភ្នំពេញ-ព្រះសីហនុ ដែលជាសមិទ្ធផល​នៃគំនិត​ផ្តួចផ្តើមនេះជាឧទាហរណ៍ស្រាប់។

សម្ដេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានកត់សម្គាល់អំពីសារៈសំខាន់នៃវិស័យទេសចរណ៍ ដែល​ជាក្បាលម៉ាស៊ីនដ៏សំខាន់នៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅមានកម្រិតទាបនៅឡើយ បើធៀប​នឹង​កម្រិតមុនពេលមានវិបត្តិកូវីដ-១៩។ ក្នុងន័យនេះ សម្ដេចធិបតី បានសង្កត់ធ្ងន់ពីភាព​ចាំបាច់​ដែល​អាស៊ានត្រូវជំរុញការអនុវត្តប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពនៃសេចក្ដីថ្លែងការណ៍អាស៊ាន-ចិន ស្ដីពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទេសចរណ៍។

បន្ថែមពីលើនេះ សម្ដេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានបញ្ជាក់ជូនកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន-ចិន អំពី​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ចរបស់សម្ដេចធិបតីទៅកាន់ទីក្រុងណាននីង ដើម្បីចូលរួម​ពិព័រណ៍​ចិន​-អា​ស៊ាន លើកទី២០ (CAEXPO ) និងដំណើរទស្សនកិច្ចនៅទីក្រុងប៉េកាំង ដើម្បីចូលរួម​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូលស្តីពីគំនិតផ្តួចផ្តើមខ្សែក្រវាត់ និងផ្លូវ (BRI)។

នាយករដ្ឋមន្រ្តីចិន លោក លី ឈាំង បានអះអាងថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងចិន និងអាស៊ាន មានរយៈពេលជាយូរមកហើយ ដែលភាគីទាំងពីរតែងតែយល់ពីគ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងពេលជួបបញ្ហាប្រឈមផ្សេងៗ។

លោក លី ឈាំង បានបញ្ជាក់ថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងភាគីទាំងពីរ នឹងបន្តរឹងមាំ មិនថាប្រឈមនឹងបញ្ហាអ្វីឡើយ លុះត្រាតែអាស៊ាន​ និងចិន មានមាគ៌ាត្រឹមត្រូវជាមួយគ្នា។ ចិន និងអាស៊ាន នៅតែប្តេជ្ញាស្វែងរកសន្តិភាព  និងការអភិវឌ្ឍ រួមទាំងចាត់វិធានការ ដើម្បីការពារស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ផង ដោយជាការកត់សម្គាល់ ភាគីចិន និងអាស៊ាន បានថែរក្សាសន្តិភាព និងភាពស្ងៀមស្ងាត់នៅតំបន់អាស៊ីបូព៌ា ស្របពេលពិភពលោកកំពុងមានការផ្លាស់ប្តូរ និង​​​ភាពវឹកវរ។

ចំពោះលទ្ធផលជារួមនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន-ចិន លើកទី២៦ បណ្តាថ្នាក់ដឹកនាំអាស៊ាន​ប្រាថ្នា​ចង់ឃើញទំនាក់ទំនងរវាងកំពូលមហាអំណាចចិន និងសហរដ្ឋអាមេរិក ប្រព្រឹត្តទៅប្រកប​ដោយសុខដុមរមនា ដើម្បីបន្តផ្តល់ប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មដល់តំបន់ទាំងមូល។

សូមបញ្ជាក់ថា សម្តេចធិបតី ហ៊ុ​ន ម៉ាណែត ក៏បានអញ្ជើញចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូល​អាស៊ានបូក៣ លើកទី​២៦ នៅទីក្រុងហ្សាកាតា ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីផងដែរ ដោយកិច្ចប្រជុំនេះ គឺជាកិច្ចប្រជុំរវាងមេដឹកនាំប្រទេសសមាជិកអាស៊ាន រួមនឹងប្រទេសក្នុងតំបន់៣ទៀត រួមមានចិន ជប៉ុន និងសាធារណរដ្ឋកូរ៉េ ។

កិច្ចប្រជុំអាស៊ានបូក៣ បានចាប់ផ្ដើមធ្វើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយគ្នានៅឆ្នាំ១៩៩៧ ដែលពេលនោះមានវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុនៅអាស៊ី។ កិច្ចប្រជុំកំពូលរវាងអាស៊ាន រួមជាមួយចិន ជប៉ុន និងកូរ៉េខាងត្បូង គឺជាវេទិកាប្រចាំឆ្នាំដ៏មានសារៈសំខាន់មួយ ដើម្បីពិនិត្យលើកិច្ចសហ​ប្រតិ​បត្តិ​ការលើវិស័យនានា ជាពិសេសការលើកកម្ពស់ការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគ។

របាយការណ៍បានបញ្ជាក់ថា កាលពីឆ្នាំ២០២១​ ទំហំពាណិជ្ជកម្មរវាងអាស៊ាន​ជាមួយប្រទេសចិន ជប៉ុន និងកូរ៉េខាងត្បូង បានកើនដល់ជិត ១.១ម៉ឺនលានដុល្លារអាមេរិក។ ទំហំនេះ មានកំណើនប្រមាណ ២៥.១ភាគរយ ធៀបនឹងឆ្នាំ២០២០៕