ភ្នំពេញ៖ កម្ពុជា បានចូលជាសមាជិកអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក (WTO) រយៈពេល២០ឆ្នាំហើយ ដោយជាលទ្ធផលកម្ពុជាបានសម្រេចបាននូវសមិទ្ធផលសំខាន់ៗ និងធំៗជាច្រើន។

កម្ពុជាបានចូលជាសមាជិកជាផ្លូវការរបស់អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក (WTO) នៅថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០០៤ ដោយបានក្លាយជាសមាជិកទី១៤៨ ហើយបច្ចុប្បន្ននេះ អង្គការ WTO មានសមាជិកចំនួន ១៦៦ ប្រទេស រួមទាំងប្រទេសទីម័រឡេស្តេរ និងកូម៉ូរ៉ូស ដែលទើបបានចូលជាសមាជិកពេញសិទ្ធិនៅក្នុងឆ្នាំ២០២៤ នេះផងដែរ។

លោកជំទាវ ចម និម្មល រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជា ធ្លាប់បានឱ្យដឹងថាកាលពីពេលថ្មីៗនេះថា៖ សមាជិកភាពរបស់កម្ពុជានៅក្នុងអង្គការ WTO ជាង២ទសវត្សរ៍មកនេះ បានរួមចំណែកដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច ដោយធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវឱកាសពាណិជ្ជកម្ម, ជំរុញការវិនិយោគ និងគាំទ្រការអភិវឌ្ឍតាមរយៈសមាហរណកម្មទៅក្នុងប្រព័ន្ធពាណិជ្ជកម្មសកល។

យោងតាមរបាយការណ៍របស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) ក្នុងឆ្នាំ២០០៤ មានប្រមាណ ៥,៣ ពាន់លានដុល្លារអាម៉េរិក។ ក្នុងរយៈពេល ២ទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ អត្រាភាពក្រីក្របានធ្លាក់ចុះជាលំដាប់ ហើយសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជាបានកើនឡើងជាង ៧%ក្នុងមួយឆ្នាំ។ កំណើនដ៏ខ្ពស់នេះ បានធ្វើឱ្យកម្ពុជាចាកចេញពីឋានៈជាប្រទេសក្រីក្រ និងបានក្លាយជាប្រទេសមានចំណូលមធ្យមកម្រិតទាបនៅឆ្នាំ​២០១​៥​។

ចំណែកការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេសបានកើនឡើងពី ១១០លានដុល្លារអាម៉េរិកនៅឆ្នាំ២០០០ រហូតដល់ ៤,៩ពាន់លានដុល្លារអាម៉េរិកនៅឆ្នាំ២០២៣ ។ ទំហំពាណិជ្ជកម្មរបស់កម្ពុជាមានប្រមាណ ៤,៥​ពាន់​លានដុល្លារអាម៉េរិកនៅឆ្នាំ២០០៤ ហើយបានកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់រហូតដល់ ៤៧,៨៨ពាន់លានដុល្លារអាម៉េរិកនៅឆ្នាំ២០២៣ ក្នុងនោះ ការនាំចេញសរុបរបស់កម្ពុជាមានប្រមាណ ២៣,៤៧ពាន់លានដុល្លារ​អាម៉េរិក។ ទំនិញនាំចេញរបស់កម្ពុជាត្រូវធ្វើពិពិធកម្មជាបន្តបន្ទាប់ដោយបន្ថែមពីលើទំនិញសម្លៀកបំពាក់ ដែលជាទំនិញនាំចេញចម្បងរបស់កម្ពុជាបានបង្កើនមុខទំនិញនាំចេញបន្ថែមដូចជា អង្ករ សម្ភារធ្វើដំណើរ ​និងកាបូប ស្បែកជើង គ្រឿងអេឡិចត្រូនិក និងគ្រឿងបង្គំុ ព្រមទាំងកង់ និងផលិតផលផ្សេងៗជាច្រើនទៀត។

ក្នុងឆ្នាំ២០២៣ ការនាំចេញនៃទំនិញសំខាន់ៗរបស់កម្ពុជា រួមមាន៖សម្លៀកបំពាក់ ៧,៨៦ពាន់លានដុល្លារអាម៉េរិក អង្ករ ១,៧២ពាន់លានដុល្លារអាម៉េរិក សម្ភារធ្វើដំណើរ និងកាបូប ១,៦៣ពាន់លានដុល្លារអាម៉េរិក ស្បែកជើង និងស្រោមជើង ១,៣៦ពាន់លានដុល្លារអាម៉េរិក,គ្រឿងអេឡិចត្រូនិក និងភាគបង្គំ ៣,១២ពាន់លានដុល្លារអាម៉េរិក រួមទាំងកង់មានចំនួន ៤៨៩,៦១លានដុល្លារអាម៉េរិក។

ក្នុងរយៈពេលកន្លងទៅនេះ កម្ពុជាបានអនុវត្តយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់នូវកិច្ចព្រមព្រៀងពហុភាគីទាំងអស់របស់ WTO រួមមាន៖ កិច្ចព្រមព្រៀងទូទៅស្តីពីពន្ធគយ និងពាណិជ្ជកម្មឆ្នាំ១៩៩៤ (GATT 1994) កិច្ចព្រមព្រៀងទូទៅស្តីពីពាណិជ្ជកម្មសេវាកម្ម (GATS) កិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីកសិកម្ម (AOA) កិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីទិដ្ឋភាពពាណិជ្ជកម្ម ទាក់ទងនឹងកម្មសិទ្ធិបញ្ញា (TRIPS) កិច្ចព្រមព្រៀង ស្តីពីកិច្ចសម្រួល ពាណិជ្ជកម្ម (TFA) និងកិច្ចព្រមព្រៀងពាក់ព័ន្ធព្រមទាំងលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តពាក់ព័ន្ធ ក៏ដូចជាការរៀបចំ និងអនុវត្ត យុទ្ធសាស្ត្រផ្សេងៗដូចជាកិច្ចសម្រួលពាណិជ្ជកម្មនិងប្រព័ន្ធបញ្ជរតែមួយជាតិ។

ក្នុងនាមជាសមាជិកWTO កម្ពុជាបានចូលរួមសន្និសីទថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រីលើកទី១៣ (MC13) របស់ WTO និងកិច្ចប្រជុំ តុមូលចិនលើកទី១២ នៅប្រទេសអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម ដោយបានឯកភាពលើ សេចក្តីសម្រេច និងសេចក្តីប្រកាសថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រីសរុបចំនួន ១០ ហើយបន្តចរចាបញ្ហាដែលនៅសេសសល់ រួមមាន៖ (១)-កិច្ចព្រមព្រៀងឧបត្ថម្ភធន ជលផលដំណាក់កាលទី២ (២)-ការធ្វើកំណែទម្រង់កសិកម្ម៖ ការស្តុកទុកសាធារណៈ យន្តការការពារពិសេសការឧបត្ថម្ភធនក្នុងស្រុក (៣)-វិធានការ គាំទ្រការផ្លាស់ប្តូរដោយរលូនសម្រាប់ប្រទេស ដែលបានចាកចេញពីចំណាត់ថ្នាក់ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចកញ្ចប់ទី២ និង(៤)-កំណែទម្រង់ WTO និង ប្រព័ន្ធដោះស្រាយវិវាទ។ល។ដាក់លិខិតុបករណ៍ទទួលយកកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីឧបត្ថម្ភធនជលផលជូន WTOដែលកិច្ចព្រមព្រៀងនេះមានសមាជិកចំនួន ៨៦បានផ្តល់សច្ចាប័ន។ ដើម្បីឱ្យកិច្ចព្រមព្រៀងនេះចូលជាធរមាន តម្រូវឱ្យប្រទេសចំនួន ១១១ ផ្តល់គាំទ្រការផ្លាស់ប្តូរដោយរលូនសម្រាប់ប្រទេស ដែលបានចាកចេញពីចំណាត់ថ្នាក់ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចកញ្ចប់ទី២ និង(៤)-កំណែទម្រង់ WTO និង ប្រព័ន្ធដោះស្រាយវិវាទ៕