កំពង់ធំ ៖ សន្តិភាព ដែលសម្រេចបាន ក្រោមនយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ របស់សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតី តេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃកម្ពុជា បានផ្តល់ជាមូលដ្ឋានដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងជំនឿទុកចិត្តមកលើប្រាក់រៀលឡើងវិញ ខណៈកំណើនប្រាក់រៀលមានរហូតដល់ ១៤,១ទ្រីលានរៀល នៅឆ្នាំ២០២២។

ថ្លែក្នុងសិក្ខាសាលាផ្សព្វផ្សាយ ស្តីពី “ប្រាក់រៀល ចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុ និងប្រព័ន្ធបាគង នៅខេត្តកំពង់ធំ កាលពីថ្ងៃ១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣ លោកជំទាវបណ្ឌិត ជា សិរី ទេសាភិបាលរង ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា មានប្រសាសន៍ថា ក្រោយថ្ងៃរំដោះ ៧ មករា ១៩៧៩ ក្រោមការដឹកនាំនិងពលិកម្មរបស់សម្ដេចអគ្គមហាពញាចក្រី ហេង សំរិន សម្តេចអគ្គមហាធម្មពោធិ៍សាល ជា ស៊ីម និងសម្តេចអគ្គមហាសេនាបតី តេជោ ហ៊ុន សែន ការបោះពុម្ពប្រាក់រៀលឡើងវិញ ត្រូវបានចាត់ទុកជាការងារអាទិភាពមួយ ក្នុងការស្ដារអធិបតេយ្យនិងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។

លោកជំទាវ បានលើកឡើងថា ការបាត់បង់ជំនឿទុកចិត្តលើប្រាក់រៀល គួបផ្សំនឹងប្រទេសជាតិនៅប្រឈមនឹងការអូសបន្លាយនៃសង្គ្រាមស៊ីវិល បានធ្វើឱ្យប្រាក់រៀលមាន តួនាទីតិចតួចប៉ុណ្ណោះនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ ដែលនាពេលនោះមាស អង្ករ និងវត្ថុមាន តម្លៃមួយចំនួនទៀត ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងសកម្មជាមធ្យោបាយទូទាត់ផងដែរ។

នាដើម ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ ការមកដល់នៃអាជ្ញាធរបណ្តោះអាសន្នអង្គការសហប្រជាជាតិប្រចាំនៅ កម្ពុជា (UNTAC) បាននាំមកនូវប្រាក់ដុល្លារអាមេរិកជាច្រើន (ប្រមាណ ២/៣ នៃផ.ស.ស.) ហើយប្រជាជនបានទទួលយកប្រើប្រាស់យ៉ាងឆាប់រហ័ស ដែលការប្រើប្រាស់នេះបានក្លាយ ទៅជាទម្លាប់និងការគិតគូនៅក្នុងប្រតិបត្តិការដោះដូរនិងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ជាពិសេស ការកំណត់និងការទូទាត់តម្លៃធំៗ ជាមួយប្រាក់ដុល្លារអាមេរិក។

លោកជំទាវបណ្ឌិត ជា សិរី បានលើកឡើងថា ៖«សន្តិភាពដែលសម្រេចបាន ក្រោមនយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ របស់សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតី តេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានផ្តល់ជាមូលដ្ឋានដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងជំនឿទុកចិត្តមកលើប្រាក់រៀលឡើងវិញ»។

យោងតាមរបាយការណ៍របស់ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ក្នុងរយៈពេលជាង ២ ទសវត្សរ៍ចុងក្រោយមុនវិបត្តិកូវីដ-១៩ សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាបានកើនឡើងក្នុងអត្រាមធ្យមជិត ៧% ក្នុង ១ ឆ្នាំ ហើយអតិផរណាមានកម្រិតទាបក្នុងអត្រាមធ្យម ៣,១% ជាមួយនឹងស្ថិរភាពល្អ ប្រសើរនៃអត្រាប្តូរប្រាក់ប្រមាណ ៤.០៣៦រៀលក្នុង ១ ដុល្លារអាមេរិក ដោយប្រែប្រួលទាបជាង ២%ប៉ុណ្ណោះ។ ទន្ទឹមនេះ តម្រូវការប្រាក់រៀលបានកើនឡើងជាលំដាប់ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរយៈកំណើនប្រាក់រៀលក្នុងចរាចរណ៍ជាមួយអត្រាកំណើនមធ្យមប្រចាំឆ្នាំ ១៦,៦% ពីប្រមាណ ៣៥៦ ប៊ីលានរៀល នៅឆ្នាំ១៩៩៨ រហូតដល់ ១៤,១ទ្រីលានរៀល នៅឆ្នាំ២០២២។

លោកជំទាវបណ្ឌិត ជា សិរី បានថ្លែងថា ឆ្លងតាមបទពិសោធន៍ប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងនេះ យើងឃើញថា ការកសាងឡើងវិញនិងពង្រឹងជំនឿទុកចិត្តលើប្រាក់រៀលមានការលំបាកនិងត្រូវការរយៈពេលយូរ ប៉ុន្តែការបាត់បង់ជំនឿទុកចិត្តវិញ កើតឡើងតែមួយប៉ប្រិចភ្នែកប៉ុណ្ណោះ ជាពិសេសក្នុងស្ថានភាពដែលប្រទេសគ្មានសន្តិភាព។ ជំនឿទុកចិត្តផ្សាភ្ជាប់មិនអាចខ្វះបានជាមួយនឹងសុខសន្តិភាព ស្ថិរភាព នយោបាយ និងស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច ដែលនាំឱ្យប្រជាជនមានការងារធ្វើ មានជីវភាពល្អប្រសើរ និងប្រើប្រាស់លុយរៀលកាន់តែទូលំទូលាយ។ លោកជំទាវបណ្ឌិត បានបន្តថា ដូចនេះ សូមចូលរួមថែរក្សាសន្តិភាពទាំងអស់គ្នា និងបន្តគាំទ្រនិរន្តរភាពនៃការអភិវឌ្ឍ ដែលរាជរដ្ឋាភិបាលក្រោមការដឹកនាំរបស់សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បាននិងកំពុងសម្រេចបានជាបន្តបន្ទាប់គួរជាទីមោទនៈ ដើម្បីឱ្យសង្គមជាតិកម្ពុជាកាន់តែរីកចម្រើនជឿនលឿនទៅមុខ ថែមទៀតជាដរាប៕