ភ្នំពេញ ៖ ប្រាក់រៀល គឺជារូបិយប័ណ្ណជាតិតំណាងប្រទេសកម្ពុជា ពីព្រោះប្រាក់រៀលបានជួយលើកស្ទួយអត្តសញ្ញាណជាតិ។ ប្រាក់រៀលបានកសាងជំនឿទុកចិត្ត ជំរុញសាមគ្គីភាព និងបណ្តុះការបង្រួបបង្រួម និងស្មារតីជាតិនិយមនៅក្នុងប្រទេស។

តើលោកអ្នកដឹងទេថា ប្រាក់រៀលចាប់ផ្តើមចរាចរពីពេលណា?

បើផ្អែកលើការសិក្សាស្រាវជ្រាវទាក់ទងនឹងប្រវត្តិនៃការកកើតប្រាក់រៀលនេះ ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាបានឱ្យដឹងថា ក្នុងឆ្នាំ១៨៦៣ បារាំងបានចូលមកធ្វើអាណានិគមលើប្រទេសកម្ពុជា ហើយនៅឆ្នាំ១៨៧៥ បារាំងបានផ្តល់សិទ្ធិពិសេសទៅឱ្យធនាគារឥណ្ឌូចិន ដែលជាធនាគារពាណិជ្ជមួយរបស់បារាំងដើម្បីបោះពុម្ពលុយឱ្យប្រទេសក្នុងតំបន់ឥណ្ឌូចិនទាំងមូលប្រើប្រាស់រួមគ្នា ដែលការចាប់ផ្តើមបោះពុម្ពលើកដំបូងឡើយ គឺបោះជាកាក់ (កាក់ដែលមានប្រហោងបួនជ្រុងនៅចំកណ្ដាល)ដែលមានឈ្មោះថា ព្យ៉ាស់(Piastre) ហើយចាប់ពីឆ្នាំ ១៨៩១ ធនាគារឥណ្ឌូចិនបានបោះផ្សាយជាក្រដាសប្រាក់ដោយដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់រូបិយវត្ថុរួមគ្នា ៣​ ប្រទេសគឺ កម្ពុជា វៀតណាម និងឡាវ ដែលស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមរបស់បារាំងដូចគ្នា។

នៅកំឡុងពេលនោះ ប្រទេសទាំងបីដែលប្រើរូបិយវត្ថុរួមគ្នានាពេលនោះឈ្មោះក្រដាសប្រាក់ប្រើរួមគ្នានោះគឺ ព្យ៉ាស់(Piastre) គឺមានប្រទេសកម្ពុជា វៀតណាម និងឡាវ។ ដោយផ្អែកតាមឯកតាលុយទៅតាមប្រទេសនីមួយៗដូចជារៀល (កម្ពុជា)ដុង(វៀតណាម) គីប(ឡាវ)ផងដែរ ដូច្នេះឈ្មោះលុយរៀលនេះ គឺត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់មុនពេលចាប់ផ្តើមការបង្កើតធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាទៅទៀត។ នៅឆ្នាំ ១៩៤៨បារាំងបានដកសិទ្ធិពីធនាគារឥណ្ឌូចិនឈប់ឱ្យបោះពុម្ពក្រដាសប្រាក់ទៀតហើយ។ នៅឆ្នាំ ១៩៥២ បារាំងបានបង្កើតវិទ្យាស្ថានបោះផ្សាយនៃរដ្ឋកម្ពុជា-វៀតណាម-ឡាវដែលមានស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុងភ្នំពេញ (ជិតស្ពាននាគក្បែររមណីយដ្ឋានវត្តភ្នំ)ដើម្បីបោះផ្សាយរូបិយវត្ថុសម្រាប់ប្រើប្រាស់នៅក្នុងប្រទេសទាំងបី។

ក្រោយពេលដែលអតីតព្រះមហាក្សត្រ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ព្រះបាទ នរោត្ដម សីហនុ ធ្វើការទាមទារឯករាជ្យនៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៥៣ រួចមក នៅឆ្នាំ ១៩៥៤ ប្រទេសកម្ពុជាទទួលបានឯករាជ្យពេញលេញពីអាណានិគមនិយមបារាំង ហើយចាប់ផ្តើមបង្កើតធនាគារកណ្តាលជារបស់ខ្លួនឯងលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៅថ្ងៃទី២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៥៤ និងបានធ្វើការបោះពុម្ពប្រាក់រៀលដោយចាប់ផ្ដើមដាក់ឱ្យធ្វើចរាចរណ៍ឡើងវិញសាជាថ្មីនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៥៥។

ចាប់ពីពេលនោះមកកម្ពុជាអាចកំណត់ដោយខ្លួនឯងនូវតម្លៃរូបិយវត្ថុជាតិ និងបរិមាណរូបិយវត្ថុដែលត្រូវបោះផ្សាយ ព្រមទាំងគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មជាតិជាដើម។ ប៉ុន្តែក្រោយមកការធ្វើចរាចរណ៍ក្រដាសប្រាក់ត្រូវបានអាក់ខានក្នុងការប្រើប្រាស់ នៅពេលដែលប្រទេសកម្ពុជាបានធ្លាក់ទៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហមប៉ុលពត(ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៥) ដែលបានលុបបំបាត់ការប្រើប្រាស់ប្រាក់រៀលទាំងស្រុង។

តែជាក់ស្តែង ក្នុងសម័យប៉ុលពតក៏មានការបោះពុម្ពក្រដាសប្រាក់ផងដែរ តែដោយការពិភាក្សាគ្នា និងការឯកភាពដែលមានទស្សនៈថា “លុយគឺជាប្រភពនៃការកេងប្រវ័ញ្ច និងជិះជាន់” ទើបនៅក្នុងសម័យប៉ុលពត ក្រដាសប្រាក់មិនត្រូវបានដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់នោះឡើយ ក្រោមហេតុផលលុបបំបាត់វណ្ណៈអ្នកមាន និងអ្នកក្រ ទើបធ្វើឱ្យការប្រើប្រាស់រូបិយវត្ថុប្រាក់រៀលត្រូវបានអវត្តមានជាបណ្ដោះអាសន្នដោយបរិយាយ។

ក្រោយពីរបបប៉ុល ពតត្រូវបានផ្ដួលរំលំនៅឆ្នាំ១៩៧៩ ប្រាក់រៀលត្រូវបានដាក់ឱ្យចរាចរឡើងវិញនៅថ្ងៃទី ២០ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៨០ មកទល់បច្ចុប្បន្ន ហើយត្រូវបានធ្វើឱ្យល្អប្រសើរឡើងវិញជាលំដាប់ ដោយមានរូបភាពវីរបុរសខ្មែរ និងប្រជាជន និងសកម្មភាពអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចដើម្បីជំរុញសាមគ្គីភាពជាតិ។

ទាក់ទិននឹងការលើកកម្ពស់ការប្រាក់រៀល រាជរដ្ឋាភិបាល និងធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា បានពង្រឹងជំនឿទុកចិត្តរបស់សាធារណជនមកលើប្រាក់រៀលជាប្រចាំ និងបានអនុវត្តវិធានការលើកកម្ពស់ការប្រើប្រាស់ ប្រាក់រៀលផ្អែកលើយន្តការទីផ្សារ ចាប់តាំងពីដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០មក។ កត្តាទាំងនេះ បានបង្កើនបរិមាណប្រាក់រៀលក្នុងចរាចរណ៍ពី ០,៨៥ ទី្រលានរៀលកាលពី២០ឆ្នាំមុន ដល់ ១៤,៥ ទី្រលានរៀលនាពេលបច្ចុប្បន្ន ពោលគឺកើនឡើងប្រមាណ ១៦ ដង ស្របតាមការរីកចម្រើននៃសេដ្ឋកិច្ច។ កំណើននេះជាជំហាន និងជាក្តីសង្ឃឹមដ៏សំខាន់ ដើម្បីឈានទៅបង្កើនការប្រើប្រាស់ប្រាក់រៀលបន្ថែមទៀត។

ដោយឡែក ក្នុងន័យសេដ្ឋកិច្ចវិញ ចរាចរប្រាក់រៀលកាន់តែច្រើននឹងជំរុញប្រសិទ្ធភាពគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុ។ ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជានឹងមានលទ្ធភាពកាន់តែច្រើនក្នុងការគ្រប់គ្រងគោលនយោបាយ ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាតិប្រកបដោយចីរភាព ដោយសារការផ្គត់ផ្គង់រូបិយវត្ថុមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិត ស្និទ្ធទៅនឹងផលិតកម្មនិងអត្រាអ្នកមានការងារ។ ការពឹងផ្អែកលើការប្រើប្រាស់ប្រាក់ដុល្លារអាមេរិកបណ្តាលឲ្យកម្ពុជាងាយទទួលរងការប៉ះទង្គិចពីសេដ្ឋកិច្ចសហរដ្ឋអាមេរិក។

ប្រសិនបើប្រាក់រៀលជារូបិយវត្ថុចម្បង ធនាគារកណ្តាលអាចដើរតួនាទីជាអ្នកឱ្យខ្ចីចុងក្រោយ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ការប្រើប្រាស់ ប្រាក់រៀល ក៏នឹងជួយឲ្យរដ្ឋាភិបាលទទួលបានប្រាក់ចំណេញក្នុងការបោះផ្សាយរូបិយវត្ថុផងដែរ។ លើសពីនេះ ប្រសិនបើប្រាក់រៀលតែមួយមុខត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងទីផ្សារ តម្លៃប្រតិបត្តិការក្នុងការប្តូរ ប្រាក់នឹងត្រូវបានកាត់បន្ថយ៕