ភ្នំពេញ ៖ សៀវភៅ «ដុល្លារូបនីយកម្មនៅកម្ពុជា ៖ បង្ហាញពីគោលនយោបាយក្នុងការអភិវឌ្ឍហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច» របស់ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា បានបង្ហាញពីការវិភាគយ៉ាងស៊ីជម្រៅទៅលើទិដ្ឋភាពដុល្លារូបនីយកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា និងបានបញ្ចូលគោលនយោបាយសំខាន់ៗ ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពក្នុងសកម្មភាពអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រលើកម្ពស់ប្រាក់រៀល។

ទន្ទឹមនេះ ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា បានសិក្សាពិនិត្យតាមដានយ៉ាងលម្អិតអំពីដំណើរវិវត្តន៍នៃចរាចរប្រាក់ដុល្លារ ឬហៅថាដុល្លារូបនីយកម្ម ក្នុងសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចនៅកម្រិតមូលដ្ឋា​នដែលសំដៅដល់អង្គភាព, គ្រួសារ, សហគ្រាស និងគ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុនៅទូទាំងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដើម្បីត្រៀមដាក់ចេញនូវឧបករណ៍គោលនយោបាយលើកកម្ពស់ប្រាក់រៀលថ្មីៗបន្ថែមទៀត។

គម្រោងសិក្សាស្រាវជ្រាវដ៏ស៊ីជម្រៅនេះ ត្រូវបានអនុវត្តរួមគ្នាដោយធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា និងវិទ្យាស្ថាន JICA Ogata Sadako Research Institute កាលពីឆ្នាំ២០១៤ និងឆ្នាំ ២០២៧ ក្នុងគោលបំណងប្រមូលមីក្រូទិន្នន័យនៅកម្រិតមូលដ្ឋានទូទាំងប្រទេស​ ដោយសារតែទិដ្ឋភាពក៏ដូចជាស្ថានភាពដុល្លារូបនីយកម្មនៅកម្ពុជាកន្លងមកត្រូវបានសិក្សាពិនិត្យតាមដាននៅត្រឹមតែកម្រិតម៉ាក្រូ ឬហៅថាវិស័យធនាគារ និងហិរញ្ញវត្ថុប៉ុណ្ណោះ។

សៀវភៅស្រាវជ្រាវកម្រិតស៊ីជម្រៅដែលមានចំណងជើងថា «ដុល្លារូបនីយកម្មនៅកម្ពុជា ៖ គោលនយោបាយក្នុងការអភិវឌ្ឍហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច» ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈកាលពីថ្ងៃទី១០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ ក្រោមអធិបតីយភាពឯកឧត្តមបណ្ឌិត ជា ចាន់តូ ទេសាភិបាលកិត្តិយស ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា និងមានវត្តមាន​របស់ថ្នាក់ដឹកនាំធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ព្រមទាំងភ្ញៀវជាតិ និងអន្តរជាតិមកពីក្រសួង-ស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាល ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ សមាគម និងអង្គការជាតិ និងអន្តរជាតិជាច្រើន នៅសណ្ឋាគារ Raffles Hotel Le Royal នារាជធានីភ្នំពេញ។

លោកជំទាវបណ្ឌិត ជា សិរី ទេសាភិបាល ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ដែលជាការីអ្នកនិ​ពន្ធសៀវភៅស្រាវជ្រាវថ្មីនេះបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងកម្មវិធីនោះថា ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវ​សេដ្ឋកិច្ចមកពីស្ថាប័នទាំងពីរខាងលើ បានចុះប្រមូលមីក្រូទិន្នន័យពីអង្គភាព, គ្រួសារ, សហគ្រាស និងគ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុ ទាំង ២៥ខេត្ត-ក្រុង នៃប្រទេស​កម្ពុជា ដើម្បីពិនិត្យតាមដាន​ចរាចរណ៍ប្រាក់ដុល្លារនៅកម្រិតមូលដ្ឋានផ្ទាល់។

លោកជំទាវបណ្ឌិត ជា សិរី បានថ្លែងបន្ថែមទៀតថា ៖

«នៅក្នុងសៀវភៅដែលយើងផ្សព្វផ្សាយថ្ងៃនេះ យើងបានវិភាគយ៉ាងស៊ីជម្រៅទៅលើទិដ្ឋភាពដុល្លារូបនីយកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា ហើយយើងក៏បានបញ្ចូលគោលនយោបាយសំខាន់ៗ ដើម្បីឆ្លើយតបចំពោះបញ្ហាចរាចរណ៍ប្រាក់ដុល្លារ ដែលបានកើតឡើងទាំងក្នុងសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចទូទៅ និងសេដ្ឋកិច្ចហិរញ្ញវត្ថុ។ ប៉ុន្តែ ទោះជាមានគោលនយោបាយទាំងនោះក៏ដោយ យើងនៅតែត្រូវការការចូលរួមពីស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពក្នុងសកម្មភាពអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រលើកម្ពស់ប្រាក់រៀលបន្ថែមទៀត»។

សៀវភៅស្រាវជ្រាវរបស់ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាបានបញ្ជាក់ថា ក្នុងចំណោមក្រដាសប្រាក់រៀល ដុល្លារ បាត និងដុង ក្រដាសប្រាក់ដុល្លារបានគ្របដណ្តប់រហូតដលទៅជិត ៧៧ ភាគរយក្នុងខ្ទង់ចំណាយរបស់អង្គភាពគ្រួសារ លើម៉ូតូ និងរថយន្ត ខណៈប្រាក់រៀលបានត្រឹម ២០,៤ ភាគរយ តាមពីក្រោយដោយក្រដាសប្រាក់បាត ២,៦ ភាគរយ ប៉ុន្តែ ក្រដាសប្រាក់ដុងមិនមានចំណែកទេ។

អ្នកស្រាវជ្រាវក៏បានរកឃើញផងដែរថា អង្គភាពគ្រួសារប្រើប្រាស់ក្រដាសប្រាក់ដុល្លារច្រើនជាងក្រដាសប្រាក់រៀល ទៅលើខ្ទង់ចំណាយគ្រឿងសង្ហារឹម ផ្ទះជួល ប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនង ដែលដូចជា កាតទូរស័ព្ទ និងអ៊ីនធ័រណិត ជាដើម ព្រមទាំងសំភារៈប្រើប្រាស់ចាំបាច់ផ្ទាល់ខ្លួន ដំណើរកម្សាន្ត សម្លៀកបំពាក់ និងស្បែកជើង ក្នុងចន្លោះពី ១២,២ ភាគរយទៅជិត ៤៦ ភាគរយ។

ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ទិន្នន័យស្រាវជ្រាវរបស់ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា និងអង្គការ JICA នៅក្នុងសៀវភៅស្រាវជ្រាវដដែលបានបញ្ជាក់ថា អង្គភាពគ្រួសារទូទាំងប្រទេស​កម្ពុជា រកប្រាក់ចំណូលជារូបីយវត្ថុជាតិប្រមាណ ៧១,៣ ភាគរយ នៃប្រាក់ចំណូលគ្រួសារសរុប ខណៈដែលប្រាក់ដុល្លារអាមេរិក ប្រាក់បាតថៃ និងដុងវៀតណាម ចូលរួមចំណែក ២៣,១ ភាគរយ ៥,៣ ភាគរយ និង ០,៣ ភាគរយ រៀងគ្នា។

សៀវភៅស្រាវជ្រាវនេះមានខ្លឹមសារដូច្នេះថា៖

«អង្គភាពគ្រួសារនៅប្រទេស​កម្ពុជា ជាទូទៅ ប្រើប្រាស់ប្រាក់រៀល សម្រាប់ទិញទំនិញដែលមានតម្លៃទាប ដូចជា ម្អូបអាហារ ភេសជ្ជៈ គ្រឿងស្រវឹង បារី ទឹក អគ្គិសនី និងរបស់របរប្រើប្រាស់ក្នុងបន្ទប់ទឹកជាដើម។ ចំណែកឯខ្ទង់ចំណាយធំៗ [គេ]ប្រើប្រាក់ដុល្លារ»។

ឯកសារស្រាវជ្រាវថ្មីនេះបានបង្ហាញផងដែរថា រាជធានីភ្នំពេញ ហាក់ដូចជាតំបន់ដែលមានចរាចរណ៍ប្រាក់ដុល្លារច្រើនជាងគេក្នុងប្រទេស​កម្ពុជា ដោយសារតែអង្គភាពគ្រួសារ​ដែលត្រូវបានសម្ភាសភាគច្រើនបានបញ្ជាក់ថា ប្រាក់ចំណូលរកបានជាប្រាក់ដុល្លារមាន ៤៥,១ ភាគរយ​នៃចំនួនទឹកប្រាក់ចំណូលគ្រួសារសរុប។ ប៉ុន្តែ សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចដែលផ្តល់ប្រាក់ចំណូលជារូបីយវត្ថុជាតិ “រៀល” រួមមាន កសិកម្ម និងអាជីវកម្មលក់ដូរ ដែលគ្របដណ្តប់រហូតដល់ទៅ ៨៥,៥ ភាគរយ និង ៨២,៩ ភាគរយរៀងគ្នា ចំណែកឯប្រាក់ដុល្លារបានចូលរួមចំណែកត្រឹមតែ ៣,៥ ភាគរយ និង ១៤,៤ ភាគរយប៉ុណ្ណោះ ខណៈដែលសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចដែលផ្តល់ប្រាក់ចំណូលជាប្រាក់ខែ ឬប្រាក់ឈ្នួលមានចំណែកជាប្រាក់ដុល្លាររហូតដល់ទៅ ៣៤,១ ភាគរយ។ ប្រាក់ចំណូលជាប្រាក់រៀលភាគច្រើនមានចំនួនចាប់ពី ៣០០ ដុល្លារចុះក្រោម ខណៈដែលប្រាក់ចំណូលជាប្រាក់ដុល្លារភាគច្រើនមានចំនួនលើសពី ៥ ០០០ ដុល្លារ។

ទាក់ទងនឹងប្រាក់កម្ចី សៀវភៅសេដ្ឋកិច្ចថ្មីនេះបញ្ជាក់ថា អង្គភាពគ្រួសារចំនួន ២ ២៧៣ ដែលក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវបានចុះសម្ភាស មានកម្ចីសរុបចំនួន ៧៨២ កម្ចី ហើយក្នុងចំណោមកម្ចីទាំងនោះ ៥៦០ ឬ ៧១,៦ ភាគរយ ជាកម្ចីជាប្រាក់ដុល្លារ ខណៈដែលកម្ចីជាប្រាក់រៀល និងប្រាក់បាតថៃមាន ២៤.៦ ភាគរយ និង ៣.៨ ភាគរយរៀងគ្នា។

សៀវភៅនេះមានខ្លឹមសារដូច្នេះថា ៖

«អតិថិជនគ្រឹះស្ថានធនាគារ និងមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុជ្រើសរើសឥណទានជាប្រាក់រៀល ឬដុល្លារ អាស្រ័យទៅលើប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចរបស់គាត់ផ្ទាល់ ប៉ុន្តែគាត់ជ្រើសរើសយកឥណទានជាប្រាក់ដុល្លារ ដោយសារតែឥណទានជាប្រាក់ដុល្លារ ឬរូបីយប័ណ្ណបរទេសផ្សេងៗទៀត មានភាពងាយស្រួលជាងប្រាក់រៀល ប្រសិនបើឥណទាននោះមានទំហំធំ»។

អ្នកនិពន្ធសៀវភៅនេះក៏បានបកស្រាយផងដែរថា ៦០,៩ ភាគរយ ឬ ១,៣៨៥ អង្គភាពគ្រួសារ ក្នុងចំណោមអង្គភាពគ្រួសារដែលត្រូវបានសម្ភាស បាន និងកំពុងសន្សំប្រាក់ ជាពិសេសសម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាសុខភាពក្នុងករណីបន្ទាន់ និងផែនការពង្រីកមុខរបរ ប៉ុន្តែមានតែ ២៦៦ អង្គភាពគ្រួសារប៉ុណ្ណោះដែលសន្សំប្រាក់ក្នុងប្រព័ន្ធផ្លូវការជាមួយគ្រឹះស្ថានធនាគារ និងមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ។

អ្នកនិពន្ធបានបញ្ជាក់ថា ៖ «យើងសង្កេតឃើញថា ចំនួនអង្គភាពគ្រួសារដែលដាក់ប្រាក់សន្សំជាមួយគ្រឹះស្ថានធនាគារ ឬមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុកើនឡើង ប្រសិនបើប្រាក់ចំណូលរបស់គាត់កើនឡើង … អាចដោយសារតែពួកគាត់មានចំណេះដឹងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ។ ប៉ុន្តែ បើពិនិត្យមើលកម្រិតប្រាក់ចំណូលវិញ យើងឃើញថា ប្រាក់សន្សំជារៀលមិនសូវជាពេញនិយមទេ នៅពេលប្រាក់ចំណូលកើនឡើង»។

លោក Kazumasa Sanui ប្រធានតំណាង JICA ប្រចាំកម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍ថា សៀវភៅថ្មីនេះប្រមូលផ្តុំទិដ្ឋភាពជាច្រើនផ្សេងៗគ្នា និងស៊ីជម្រៅខ្លាំងជុំវិញដុល្លាររូបនីយកម្មនៅប្រទេស​កម្ពុជា ដូចជា ទិន្នន័យបរិមាណ និងប្រតិបត្តិការប្រើប្រាស់ប្រាក់ដុល្លារ ដែលប្រមូលបានពីភ្នាក់ងារសេដ្ឋកិច្ចនៅកម្រិតមូលដ្ឋាន ដូចជា អង្គភាពគ្រួសារ សហគ្រាស និងគ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុនៅទូទាំងប្រទេស។

លោកបានមានប្រសាសន៍ថា ៖

«ខ្ញុំមានទំនុកចិត្តថា សៀវភៅនេះនឹងផ្តល់គុណប្រយោជន៍យ៉ាងច្រើនដល់អ្នកអាន ដូចជា អ្នកតាក់តែងគោលនយោបាយ អ្នកស្រាវជ្រាវ និងសិស្ស-និស្សិត ដែលធ្វើការពាក់ព័ន្ធនឹងដុល្លាររូនីយកម្ម និងសេដ្ឋកិច្ច»។

លោកបានបន្ថែមថា ទោះបីជាគម្រោងសិក្សាស្រាវជ្រាវនេះនឹងត្រូវបញ្ចប់ក្នុង​ពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះក៏ដោយ ក៏អង្គការ JICA កំពុងធ្វើការលើគម្រោងបច្ចេកទេស​ថ្មីជាមួយ ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ពោលគឺគម្រោងពង្រឹងសមត្ថភាព​វិភាគ ស្រាវជ្រាវ និងប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច សម្រាប់គោលនយោបាយរូបីយវត្ថុ ដែលបានចាប់ផ្តើមជាផ្លូវការក្នុងឆ្នាំនេះ។

ចំណែកឯក្នុងផ្នែកអង្គភាពអាជីវកម្មវិញ ឯកសារស្រាវជ្រាវដដែលបានលើកឡើងថា ភាគច្រើនក្នុងចំណោមសហគ្រាសទាំងនោះ ត្រូវការឥណទានជាប្រាក់ដុល្លារ ខណៈដែលប្រាក់រៀលមានតិចតួចប៉ុណ្ណោះ ដោយសារតែម្ចាស់អាជីវកម្មបានបញ្ជាក់ទៅកាន់ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវ​ថា ប្រតិបត្តិការអាជីវកម្មតម្រូវឲ្យពួកគេទូទាត់ជារូបិយប័ណ្ណបរទេស។ មូលហេតុសំខាន់ៗពីរទៀតគឺថា រូបិយប័ណ្ណបរទេស​មានភាពអំណោយផលច្រើនជាងរូបិយវត្ថុជាតិ សម្រាប់ឥណទានដែលមានទំហំធំ ហើយរូបិប័ណ្ណបរទេស​ស្ថិតក្នុងចំណោមលក្ខខណ្ឌតម្រូវសម្រាប់សហគ្រាសក្នុងការស្វែងរកឥណទាន។

អ្នកនិពន្ធបានពន្យល់ក្នុងសៀវភៅនេះថា៖

«អាចបណ្តាលមកពីទីផ្សារឥណទាននៅកម្ពុជាមិនទាន់អភិវឌ្ឍសំណាញ់ការពារករណីឃ្វាងគ្នារវាងរូបិយប័ណ្ណឲ្យបានពេញលេញ ជាហេតុនាំឲ្យសហគ្រាសក្នុងប្រទេស​ងាយប្រឈមខ្ពស់នឹងហានិភ័យនេះ ដែលអាចកើតឡើងនៅចន្លោះប្រតិបត្តិការអាជីវកម្ម និងទទួលបានកម្ចី»៕